| 
Kinderen
Seksualiteit wordt vaak beperkt tot al wat te maken heeft met geslachtsgemeenschap. Zeker wanneer men het over de seksuele ontwikkeling van kinderen heeft, is het noodzakelijk hiervan af te stappen. Seksualiteit heeft namelijk te maken met lichamelijkheid, geslachtelijkheid en intimiteit.
Lichamelijkheid
Lichamelijkheid heeft betrekking op lichamelijke sensaties en de lichamelijke responsiviteit. Het beleven van genot en plezier bij aanrakingen van het lichaam staat centraal. Kinderen zijn dus seksuele wezens en vertonen seksueel gedrag. Reeds op jonge leeftijd blijken kinderen seksueel actief.
Op babyleeftijd ontdekken kinderen hun geslachtsdelen. Aanvankelijk raken baby's hun geslachtsdelen toevallig en spelenderwijze aan. Naarmate de baby gerichter kan handelen krijgen de aanrakingen een doelbewust karakter en gaan ze gepaard met prettige lichamelijke gevoelens. Masturbatie komt dan ook frequent voor bij jonge en oudere kinderen.
Kinderen zijn niet enkel seksueel actief met hun eigen lichaam, het lichaam van de ander is ook een ware ontdekkingstocht. Vanaf de kleuterleeftijd ontdekken kinderen door middel van gezamelijk spel de sociale kant van seksualiteit. Spelletjes als 'doktertje' en 'vader en moedertje' zijn zeer populair. Via spel ontdekken kinderen elkaars lichaam en doen zij de eerste ervaringen met lustbeleving in gezelschap op. Bij jonge kinderen beperkt dit spel zich tot het betasten van elkaars lichaam. Oudere kinderen vertonen ook andere seksuele activiteiten zoals bijvoorbeeld zoenen en tongzoenen.
Op babyleeftijd ontdekken kinderen hun geslachtsdelen. Aanvankelijk raken baby's hun geslachtsdelen toevallig en spelenderwijze aan. Naarmate de baby gerichter kan handelen krijgen de aanrakingen een doelbewust karakter en gaan ze gepaard met prettige lichamelijke gevoelens. Masturbatie komt dan ook frequent voor bij jonge en oudere kinderen.
Kinderen zijn niet enkel seksueel actief met hun eigen lichaam, het lichaam van de ander is ook een ware ontdekkingstocht. Vanaf de kleuterleeftijd ontdekken kinderen door middel van gezamelijk spel de sociale kant van seksualiteit. Spelletjes als 'doktertje' en 'vader en moedertje' zijn zeer populair. Via spel ontdekken kinderen elkaars lichaam en doen zij de eerste ervaringen met lustbeleving in gezelschap op. Bij jonge kinderen beperkt dit spel zich tot het betasten van elkaars lichaam. Oudere kinderen vertonen ook andere seksuele activiteiten zoals bijvoorbeeld zoenen en tongzoenen.
Geslachtelijkheid
Geslachtelijkheid omvat drie aspecten, met name de biologische sekse, de genderidentiteit en de seksuele voorkeur.
- Biologische sekse
Het biologische geslacht is van bij de geboorte een duidelijk gegeven. Aan de hand van het biologische geslacht gaat men ervan uit dat iemand lichamelijk man of vrouw is.
- Genderidentiteit en genderrol of de ontwikkeling tot man of vrouw
Met genderidentiteit bedoelt men het zich man of vrouw voelen. Genderrol heeft betrekking op het vertonen van typisch mannelijk of typisch vrouwelijk gedrag.
De ontwikkeling van een mannelijke of vrouwelijke identiteit start reeds zeer vroeg (2 tot 3-jarige leeftijd). Dit proces is fundamenteel voor het identiteitsbesef.
Op 6-jarige leeftijd hebben jongens en meisjes een duidelijk beeld over wat typisch jongens- of meisjesachtig is. Sekseverschillen in gedrag zijn dan ook reeds vroeg aanwezig. Zo zouden jongens bijvoorbeeld reeds op jonge leeftijd agressiever zijn dan meisjes. Meisjes en jongens zouden bijvoorbeeld van kleins af aan een duidelijk verschil in voorkeur voor speelgoed vertonen. Meisjes zouden zich meer aangetrokken voelen tot poppen, terwijl jongens eerder geïnteresseerd zijn in rollend en bewegend speelgoed. Men stelt dat het temperament van het kind deels verantwoordelijk is voor deze verschillen. Maar ook de omgeving heeft een invloed. Vanuit hun omgeving filteren kinderen reeds op zeer jonge leeftijd typisch mannelijk en typisch vrouwelijk gedrag. Ouders, leerkrachten, leeftijdsgenootjes, de overheid, de media,... geven duidelijke boodschappen over wat mannelijk en vrouwelijk is. Overwegend blijken kinderen zich te identificeren met anderen van hetzelfde geslacht.
- Seksuele voorkeur
De seksuele oriëntatie is de mate waarin men seksueel reageert ten aanzien van het eigen geslacht, het andere geslacht of beide. Voornamelijk tijdens de puberteit komt de seksuele voorkeur tot uiting.
Biologisch geslacht, genderidentiteit, genderrol en seksuele orientatie kunnen van elkaar verschillen. Iemand in een mannenlichaam kan zich vrouw voelen, zich zeer vrouwelijk gedragen en zich tot vrouwen aangetrokken voelen.
Intimiteit
De seksuele ontwikkeling kan gezien worden als een sociaal leerproces. Een seksueel script wordt opgebouwd doorheen de ontwikkeling. Dit seksueel script omvat de normen en waarden ten aanzien van seksualiteit en houdt het kaderen en interpreteren van eigen gevoelens en gedragingen alsook gevoelens en gedragingen van anderen in. Een belangrijke kwalitatieve eigenschap hierbij is intimiteit. Intimiteit heeft betrekking op het vermogen en de wens om interpersoonlijke relaties en contacten aan te gaan. Intimiteit houdt onder meer koesteren, knuffelen, verliefd zijn en verkering hebben en tot slot gevoelens van veiligheid en gehechtheid in.
Een voorwaarde om deze vaardigheid te kunnen ontwikkelen is voldoende intimiteit tussen ouder en kind. Dit betekent dat er tussen ouders en kinderen sprake is van een affectieve band enerzijds en dat ouders hun kinderen voldoende ruimte geven om te experimenteren anderzijds. Dit klimaat biedt kinderen voldoende emotionele, sociale en fysieke veiligheid waardoor ze leren om zelf waardevolle interpersoonlijke relaties aan te gaan met inbegrip van respect en zorg voor zichzelf en de ander. Lichamelijk contact tussen ouders en hun kinderen is hierbij van uiterst groot belang. Kinderen hebben veel behoefte aan lichamelijke nabijheid, knuffels en gehechtheid. Naarmate kinderen ouder worden neemt deze behoefte stilaan af.
Een voorwaarde om deze vaardigheid te kunnen ontwikkelen is voldoende intimiteit tussen ouder en kind. Dit betekent dat er tussen ouders en kinderen sprake is van een affectieve band enerzijds en dat ouders hun kinderen voldoende ruimte geven om te experimenteren anderzijds. Dit klimaat biedt kinderen voldoende emotionele, sociale en fysieke veiligheid waardoor ze leren om zelf waardevolle interpersoonlijke relaties aan te gaan met inbegrip van respect en zorg voor zichzelf en de ander. Lichamelijk contact tussen ouders en hun kinderen is hierbij van uiterst groot belang. Kinderen hebben veel behoefte aan lichamelijke nabijheid, knuffels en gehechtheid. Naarmate kinderen ouder worden neemt deze behoefte stilaan af.