op de werkvloer
In België valt seksuele intimidatie op de werkvloer sinds enkele jaren onder de zogenaamde antipestwet (bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk, 2002).
Onder ongewenst seksueel gedrag op het werk wordt verstaan:
"Elke vorm van verbaal, niet-verbaal of lichamelijk gedrag van seksuele aard waarvan degene die er zich schuldig aan maakt weet of zou moeten weten dat het afbreuk doet aan de waardigheid van vrouwen en mannen op het werk."
De nadruk van de maatregelen ligt op voorlichting, preventie en bemiddeling.
Cijfers
Europees onderzoek uit 2000 bij werknemers geeft volgende cijfers:
- 1 op 50 van de werknemers zijn slachtoffer geworden van ongewenst seksueel gedrag op het werk.
- Bijna 1 op 10 werknemers zijn slachtoffer geworden van intimidatie of pesterijen op het werk.
- Meer dan 1 op 10 personen zijn slachtoffer van minstens één pestgedrag op het werk (11,5%).
- 4 op 50 werknemers zijn slachtoffer geweest van ongewenst seksueel gedrag (8%).
Aard van de klachten
varieert van:
- opmerkingen over lijf, kleding en seksleven;
- voortdurende toenaderingspogingen, uitnodigingen tot seks;
- aanranding;
- andere varianten van seksueel geweld.
Reacties
Reacties op voorvallen van ongewenst seksueel gedrag op de werkvloer variëren:
- Ruim de helft van de slachtoffers geeft duidelijk aan dat ze niet gediend zijn van het ongewenste gedrag.
- Een derde doet net of ze het niet hoort, loopt weg of vermijdt contact.
- Een kwart van de slachtoffers praat er niet over omdat ze het niet ernstig genoeg vinden.
- De helft van de slachtoffers werd met rust gelaten nadat ze aan de pleger duidelijk hebben gemaakt dat het gedrag ongewenst is.
- Een kwart van de slachtoffers verlaat de afdeling, organisatie of het, hetzij door overplaatsing of ontslag.
Wettelijke bepalingen
De wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk, werd aangevuld met bijzondere bepalingen betreffende geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk. Deze zijn van kracht sinds 1 juli 2002.
De wet voorziet in preventiemaatregelen:
De wet voorziet in preventiemaatregelen:
- materiële inrichting van de arbeidsplaatsen;
- het aanstellen van een preventieadviseur of vertrouwenspersoon;
- het stellen van een onderzoek naar de feiten;
- onthaal van en hulp aan slachtoffers;
- opvang en wedertewerkstelling van slachtoffers;
- verplichting van de directie feiten te voorkomen;
- voorlichting en opleiding van werknemers;
- voorlichting van het comité.
- Ieder slachtoffer kan een klacht indienen.
- De bewijslast is ten laste van de verweerder.
- De werkgever mag de tewerkstelling niet eindigen omwille van de klacht.
- Ook getuigen zijn beschermd.
Gevolgen van seksuele intimidatie op het werk
- laag zelfbeeld;
- ziekmeldingen door lichamelijke klachten;
- ervaren van minder sociale steun van werkomgeving;
- vermindering van de arbeidstevredenheid;
- concentratieproblemen;
- aanvraag overplaatsing naar andere afdeling;
- dalen van productiviteit;
- ontslag;
- geen aanbeveling bij nieuwe werkgever;
- nadelige invloed op werksfeer;
- negatieve publiciteit voor het bedrijf.
Vooroordelen en feiten
'Vooral jonge, aantrekkelijke, laag opgeleide vrouwen met een laag inkomen hebben er last van.'
Feit: Uit onderzoek blijkt dat dit niet het geval is. Geen enkele vrouw is gevrijwaard van dit gedrag. Dit vooroordeel kan vrouwen tegen elkaar uitspelen. Bovendien kunnen oudere, hoger opgeleide vrouwen menen dat zij geen last zullen ondervinden. Als het ze dan overkomt zijn ze nog meer dan andere vrouwen geneigd hun mond te houden.
'Vooral laag opgeleide mannen met een laag inkomen maken zich schuldig aan seksuele intimidatie.'
Feit: Uit onderzoek blijkt dat mannelijke plegers uit alle milieus en inkomensgroepen komen.
'Vrouwen vinden het leuk. Ze lokken het zelf uit door hun manier van kleden en/of opmerkingen.'
Feit: Het sleutelwoord is 'ongewenst'. Uit enquêtes blijkt dat een klein percentage vrouwen zelf gebruik maakt van hun seksuele aantrekkingskracht. Verder betekent een minirok nog niet dat je collega's een vrijbrief krijgen tot insinuerende opmerkingen of handtastelijkheid. We noemen dit "blaming the victim"
'Vrouwen kunnen toch zeggen dat zij er niet van gediend zijn?'
'Feit: Het is de vraag of protesteren echt een eind maakt aan ongewenste intimiteiten. Velen geloven dat als je 'nee' zegt, je eigenlijk 'ja' bedoelt, en accepteren je weigering niet. Bovendien zitten mannen vaak in hiërarchisch hogere beroepen en hebben in deze situatie meer macht dan veel vrouwen. In deze positie is het voor vrouwen dan ook moeilijk te zeggen dat ze geen prijs stellen op opmerkingen en/of handtastelijkheden.
'Vrouwen vallen mannen ook lastig.'
Feit: Vrouwen zijn soms plegers, maar als mannen slachtoffer zijn van ongewenste intimiteiten is de pleger in driekwart van de gevallen een andere man. Deze opmerking minimaliseert en ontkent de beleving van vrouwen. Bovendien hebben vrouwen vaak niet de mogelijkheid om macht uit te oefenen op chefs, collega's, klanten,...
'Vrouwen gebruiken seksuele aantrekkingskracht om hogerop te komen.'
Feit: Vaak wordt van vrouwen in leidinggevende posities gezegd dat ze die via het bed heeft bereikt. Zo ontkent men dat vrouwen zelf kwaliteiten hebben om die positie te bekleden. Netwerken en relaties zijn belangrijk om hogerop te komen en vrouwen kunnen moeilijk inbreken in een mannelijk netwerk. Seksuele relaties lijken dan vaak de enige mogelijkheid, maar werken op lange termijn niet.
'Flirten maakt het werk pas leuk en spannend.'
Feit: Veel mensen ontmoeten hun partner op hun werk, en flirten kan je werkdag inderdaad opvrolijken. Er is echter een groot verschil tussen gewenste en ongewenste intimiteiten. Dit betekent dat minstens één van de twee er niet van gediend is. En ieder moet zelf kunnen aangeven waar de grens ligt. Als er een flirterige sfeer heerst, is het soms moeilijk om uit de toon te vallen en je grens aan te geven.
'Als je lastiggevallen wordt op je werk moet je altijd vriendelijk reageren.'
Feit: Vrouwen blijven vaak vriendelijk en beleefd uit angst dat ze iemands gevoelens kwetsen of uit angst niet meer aardig gevonden te worden. Het blijkt echter dat mannen dit gedrag juist vaak zien als een aanmoediging. Later krijgen vrouwen dan te horen dat ze niet duidelijk genoeg hebben geprotesteerd.
Feit: Uit onderzoek blijkt dat dit niet het geval is. Geen enkele vrouw is gevrijwaard van dit gedrag. Dit vooroordeel kan vrouwen tegen elkaar uitspelen. Bovendien kunnen oudere, hoger opgeleide vrouwen menen dat zij geen last zullen ondervinden. Als het ze dan overkomt zijn ze nog meer dan andere vrouwen geneigd hun mond te houden.
'Vooral laag opgeleide mannen met een laag inkomen maken zich schuldig aan seksuele intimidatie.'
Feit: Uit onderzoek blijkt dat mannelijke plegers uit alle milieus en inkomensgroepen komen.
'Vrouwen vinden het leuk. Ze lokken het zelf uit door hun manier van kleden en/of opmerkingen.'
Feit: Het sleutelwoord is 'ongewenst'. Uit enquêtes blijkt dat een klein percentage vrouwen zelf gebruik maakt van hun seksuele aantrekkingskracht. Verder betekent een minirok nog niet dat je collega's een vrijbrief krijgen tot insinuerende opmerkingen of handtastelijkheid. We noemen dit "blaming the victim"
'Vrouwen kunnen toch zeggen dat zij er niet van gediend zijn?'
'Feit: Het is de vraag of protesteren echt een eind maakt aan ongewenste intimiteiten. Velen geloven dat als je 'nee' zegt, je eigenlijk 'ja' bedoelt, en accepteren je weigering niet. Bovendien zitten mannen vaak in hiërarchisch hogere beroepen en hebben in deze situatie meer macht dan veel vrouwen. In deze positie is het voor vrouwen dan ook moeilijk te zeggen dat ze geen prijs stellen op opmerkingen en/of handtastelijkheden.
'Vrouwen vallen mannen ook lastig.'
Feit: Vrouwen zijn soms plegers, maar als mannen slachtoffer zijn van ongewenste intimiteiten is de pleger in driekwart van de gevallen een andere man. Deze opmerking minimaliseert en ontkent de beleving van vrouwen. Bovendien hebben vrouwen vaak niet de mogelijkheid om macht uit te oefenen op chefs, collega's, klanten,...
'Vrouwen gebruiken seksuele aantrekkingskracht om hogerop te komen.'
Feit: Vaak wordt van vrouwen in leidinggevende posities gezegd dat ze die via het bed heeft bereikt. Zo ontkent men dat vrouwen zelf kwaliteiten hebben om die positie te bekleden. Netwerken en relaties zijn belangrijk om hogerop te komen en vrouwen kunnen moeilijk inbreken in een mannelijk netwerk. Seksuele relaties lijken dan vaak de enige mogelijkheid, maar werken op lange termijn niet.
'Flirten maakt het werk pas leuk en spannend.'
Feit: Veel mensen ontmoeten hun partner op hun werk, en flirten kan je werkdag inderdaad opvrolijken. Er is echter een groot verschil tussen gewenste en ongewenste intimiteiten. Dit betekent dat minstens één van de twee er niet van gediend is. En ieder moet zelf kunnen aangeven waar de grens ligt. Als er een flirterige sfeer heerst, is het soms moeilijk om uit de toon te vallen en je grens aan te geven.
'Als je lastiggevallen wordt op je werk moet je altijd vriendelijk reageren.'
Feit: Vrouwen blijven vaak vriendelijk en beleefd uit angst dat ze iemands gevoelens kwetsen of uit angst niet meer aardig gevonden te worden. Het blijkt echter dat mannen dit gedrag juist vaak zien als een aanmoediging. Later krijgen vrouwen dan te horen dat ze niet duidelijk genoeg hebben geprotesteerd.
