Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Jongeren en ongeplande zwangerschap: feiten en cijfers

Risicofactoren-Beschermende factoren

Anticonceptiegebruik beschermt tegen een ongeplande zwangerschap. Bij jongeren blijven pil en condoom de meest gebruikte middelen. Kennis over anticonceptie is nodig, maar kennis alleen is niet genoeg. Onderzoek toont aan dat ook andere factoren heel belangrijk zijn.

Anticonceptiegebruik Vlaamse jongeren

Uit wetenschappelijk onderzoek bij schoolgaande jongeren in Vlaanderen in 2010 (Hublet, 2011) blijkt dat jongeren bij de laatste keer:

  • zowel de pil als een condoom hadden gebruikt (35%);
  • alleen de pil hadden gebruikt (30%);
  • alleen een condoom hadden gebruikt (23%);
  • geen pil en geen condoom hadden gebruikt (12%). In deze groep zitten zowel jongeren die niets gebruikten en andere methoden rapporteerden zoals terugtrekken en de noodpil. De 'nieuwere' methoden zoals pleister en vaginale ring worden zeer weinig gebruikt.

Pil blijft nummer één

Ook de resultaten uit Sexpert onderzoek bevestigen dat de jongeren vooral de pil gebruiken. Jongeren tussen 14 en 17 kiezen vooral (64%) voor de pil (Buysse e.a., 2013). Andere cijfers geven eveneens aan dat meer jonge meisjes dan vroeger de pil gebruiken: op 13-14 jaar is dit 47,2 % van de meisjes (in 2006: 40%, in 2002: 36%). Bij de 17-18-jarigen blijkt een plafond bereikt te zijn: 86,4% van de meisjes gebruikte de pil in 2010 (in 2006: 86%, in 2002: 80%) (Hublet, 2011).

Voorwaarden correct anticonceptiegebruik

Onderzoek toont aan dat verschillende factoren een rol spelen bij (correct) anticonceptiegebruik (De Neef, 2010):

  • kennis en attitudes tegenover seksualiteit en anticonceptie;
  • zelfeffectiviteit met betrekking tot de toepassing van anticonceptie;
  • het seksueel zelfbeeld;
  • de risicoperceptie;
  • genderopvattingen;
  • het wel of niet hebben van een toekomstperspectief.

Vaardigheden van jongeren noodzakelijk

Daarnaast moeten jongeren over verschillende vaardigheden beschikken om anticonceptie (correct) te gebruiken (De Neef, 2010)

  • kunnen anticiperen op seksueel contact (vooruit kunnen zien, voorbereid zijn);
  • kunnen plannen van anticonceptie;
  • anticonceptie kunnen bespreken met de partner;
  • anticonceptie kunnen toepassen;
  • seks zonder anticonceptie kunnen weigeren.

Counseling en zorg op maat

Structurele factoren zoals toegang tot (nood)anticonceptiemiddelen, anticonceptiecounseling en zorg op maat spelen eveneens een belangrijke rol. Ook de houding van de directe omgeving en de maatschappij tegenover seksualiteit en anticonceptie is belangrijk. Taboes en verbieden hebben een negatieve invloed op correct anticonceptiegebruik. Het gebruik van anticonceptie wijst er immers op dat jongeren wel seksueel actief zijn. En dat ze dus gedrag stellen dat ingaat tegen verwachtingen en normen (Bajos, 2002).