Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Seksueel grensoverschrijdend gedrag jongeren: feiten en cijfers

Definities

Over seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel misbruik zijn verschillende definities in omloop.

Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Wij baseren ons op de definitie in het Vlaggensysteem. Het Sensoa Vlaggensysteem (Frans & Franck, 2010) beoordeelt seksueel gedrag op basis van 6 criteria:

  1. Wederzijdse toestemming: alle betrokkenen gaan akkoord en voelen zich er prettig bij.
  2. Vrijwilligheid: er is geen sprake van beloning, manipulatie, druk of dwang.
  3. Gelijkwaardigheid: de partners zijn gelijkwaardig op vlak van leeftijd, intelligentie, macht, maturiteit.
  4. Ontwikkeling: het gedrag is typisch en aanvaardbaar voor de ontwikkelingsfase.
  5. Context: het gedrag houdt rekening met de omgeving en stoort/choqueert niemand.
  6. Zelfrespect: het gedrag veroorzaakt geen fysieke, emotionele of psychische schade bij de persoon zelf.

Bij kinderen en jongeren is seksueel grensoverschrijdend gedrag dan

  • elke vorm van seksueel gedrag van of ten aanzien van een kind of jongere in verbale, non-verbale of fysieke zin
  • al dan niet opzettelijk;
  • waarbij het seksueel gedrag niet voldoet aan één of meerdere van die 6 criteria, of waarbij het niet duidelijk is of het gedrag aan deze criteria voldoet.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag en de bijhorende ervaringen van de betrokkenen behelst gebeurtenissen zonder of met fysiek contact: zien van of geconfronteerd worden met seksueel gedrag, seksuele opmerkingen, aanraken, zoenen, uitkleden, penetratie. Het gaat zowel om directe als om media-gerelateerde ervaringen (masturberen voor de webcam bijvoorbeeld).

4 categorieën in het Vlaggensysteem

Op basis van een toetsing aan deze criteria kan seksueel gedrag ingedeeld worden in 4 categorieën, van aanvaardbaar tot zwaar grensoverschrijdend seksueel gedrag. In het Vlaggensysteem duiden we deze 4 categorieën aan met een groene, gele, rode of zwarte vlag. De mate van grensoverschrijding meten we af aan de kans dat dit gedrag schade kan berokkenen aan de persoon zelf of aan andere betrokkenen.

Onderscheid SGG en seksueel misbruik

Er is een onderscheid tussen seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG) en seksueel misbruik. Deze termen zijn niet inwisselbaar. Hoewel seksueel misbruik zonder twijfel een vorm van SGG is, kan niet elke vorm van SGG als misbruik bestempeld worden

Seksueel misbruik

We gebruiken 3 van de 6 criteria om seksueel gedrag onder de noemer 'seksueel misbruik' bij kinderen en jongeren te plaatsen. Misbruik is elke vorm van SGG, verbaal, non-verbaal of fysiek, al dan niet opzettelijk, waarbij duidelijk:

  • geen wederzijdse toestemming voor bestaat;
  • en/of dat niet vrijwillig is;
  • en/of waar het slachtoffer veel jonger is of in een afhankelijkheidsrelatie staat ten opzichte van de pleger.

Er is dus sprake van seksueel misbruik bij ernstig en zwaar grensoverschrijdend gedrag. Dat is als aan minstens één van bovenstaande 3 criteria duidelijk niet voldaan wordt. Dit gedrag krijgt een rode of zwarte vlag in het Vlaggensysteem. De bepaling of het om seksueel misbruik gaat of niet, hangt dus niet alleen af van de beleving van het slachtoffer, maar formuleren we vanuit het perspectief van de persoon die het gedrag stelt.

Het Vlaggensysteem helpt je verder om sekseel gedrag in te schatten en gepast te reageren.