Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Homomannen en bloed geven, het standpunt van Sensoa

05/05/2017 - 11:46

Om maximale veiligheid van bloed en bloedproducten te garanderen, maakt het Rode Kruis gebruik van twee instrumenten: het screenen van bloed op infectueuze ziekten en een strenge donorselectie. Alle bloed in België wordt getest op aanwezigheid van hiv, hepatitis B en C en syfilis. Omwille van de vensterperiode waarbinnen de tests een besmetting niet kunnen aantonen, blijft er een weliswaar klein maar reëel risico dat besmet bloed in de bloedbank terechtkomt. Dit risico wordt ondervangen door bloeddonoren uit te sluiten die statistisch een verhoogde kans hebben om een infectie door te geven.

Risicogroepen 

Aan de basis van de selectiecriteria voor donoren ligt de prevalentie van hiv en andere soa’s in bepaalde risicogroepen. Ook de hogere kans op besmette bloedproducten indien men deze risicogroepen zou toelaten als donor wordt overwogen. Risicogroepen die tijdelijk of permanent worden uitgesloten zijn onder meer: mensen uit hoog-endemische gebieden voor hiv/aids (en hun partners), mensen die tussen 1980 en 1996 in Groot-Brittannië verbleven, Intraveneuze druggebruikers  (en hun partners).  Ook mannen die seks hebben met mannen (MSM) worden uitgesloten. Tot voor kort werden zij permanent uitgesloten van bloeddonatie, sedert mei 2017 geldt een uitsluitingsperiode van één jaar sinds het laatste homoseksuele contact.  

Hiv bij homomannen

Het aantal hiv-diagnoses bij mannen die seks hebben met mannen is de laatste 10 jaar verdrievoudigd, volgens de cijfers van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV – ISP). De prevalentie van hiv bij deze groep wordt op dit moment in België geschat rond de 5%. Dit betekent dat 1 op 20 homomannen drager is van hiv. Een aanzienlijk deel van hen is zich hier bovendien niet van bewust. Ook andere soa’s komen veel vaker voor bij homomannen. De hoge prevalentie van hiv en andere soa’s in deze relatief kleine bevolkingsgroep zorgt ervoor dat een eenmalig risicocontact een reële kans op besmetting inhoudt.

Eigen inschatting volstaat niet

Tegenstanders van het uitsluiten van mannen die seks hebben met mannen argumenteren dat een duidelijke bevraging van individueel risicogedrag  voldoende waarborg geeft voor de veiligheid van bloedproducten. Dit vertrouwen in ‘zelfrapportage’ wordt echter tegengesproken door de feiten. Zo constateerde het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten tussen 2004 en 2008  een stijging van syfilis bij gekende donoren van 2,3 (2004) naar 7,1 (2008).  Dergelijke gegevens zijn indicatief voor de onbetrouwbaarheid van zelfrapportage van veilig seksueel gedrag.

Aanbevelingen

Tijdelijke uitsluiting

De voorbije jaren werd de volledige exclusie van mannen die seks hebben met mannen regelmatig aangeklaagd in de homogemeenschap. Deze werd als stigmatiserend en kwetsend ervaren. Bovendien luidde de kritiek dat een levenslange uitsluiting overbodig is nu er accurate hiv-testen op de markt zijn. Samen met LHBT-koepel Çavaria meende Sensoa dat het tijd werd om de termijn van exclusie te evalueren en op dezelfde lijn te brengen met andere groepen die uitgesloten worden van bloeddonatie.  Sensoa is dan ook verheugd te vernemen dat de termijn van exclusie voor mannen die seks hebben met mannen teruggebracht is naar één jaar.  Een volledige gelijkschakeling van donatie door mannen die seks hebben met mannen acht Sensoa momenteel niet wenselijk.  Hiermee zou de kans op hiv en andere soa’s in de bloedbank verhogen en de veiligheid van de bloedbank moet steeds gegarandeerd blijven.

Doorlopend criteria evalueren

Op dit moment beschikken we niet over medische technologie die donorselectie overbodig maakt voor het verzekeren van de veiligheid van de bloedbank. De afgelopen 10 jaar zijn de testen voor hiv wel sterk geëvolueerd, met een aanzienlijke verkorting van de vensterperiode  tot gevolg. In het licht van toekomstige verdere evoluties in de medische testtechnologie, dienen deze selectiecriteria voor donoren van bloed doorlopend op hun noodzakelijkheid geëvalueerd te worden.

Goede communicatie noodzakelijk

De tijdelijke uitsluiting van mannen die seks hebben met mannen is het gevolg van een noodzakelijke keuze (op dit moment) in functie van het algemeen belang. We verwachten dat deze beleidskeuze met de grootste zorg naar de betrokken groepen gecommuniceerd worden, zowel in de algemene communicatie als in de directe contacten met kandidaat-donoren.