Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Tentoonstelling ''k Zag 2 Beren'

Tentoonstelling van Sensoa, 'k Zag 2 beren, logo, fragment

Probleem

Kleuters en kinderen zijn heel nieuwsgierig naar hoe hun lichaam zal veranderen of naar wat er nu echt gebeurt achter de slaapkamerdeur. Maar het is geen evidentie om aan die nieuwsgierigheid tegemoet te komen, vragen te beantwoorden en kleuters en kinderen daarrond iets bij te leren. Hoe kan je dit realiseren op een manier die op maat is van kinderen én die leuk en leerrijk is. Tegelijkertijd dienen ook ouders en leerkrachten over de streep getrokken te worden om over dit thema te communiceren, zonder dat ze het als te expliciet ervaren.

Doel

Doel van de tentoonstelling "'k Zag 2 Beren" is relationele en seksuele vorming van die jonge leeftijdsgroepen mogelijk te maken. De tentoonstelling wil thema's aankaarten over seksualiteit, lichaam, relaties, voortplanting en weerbaarheid, op een diverse en interactieve manier met een aantrekkelijke vormgeving. Uitdaging is voldoende informatie en op maat aan te bieden, op een kwaliteitsvolle manier en accuraat en niet te expliciet zodat ouders en leerkrachten ook willen meegaan in dit verhaal.

Methode

In het fuchsiaroze en lichtblauwe decor van de tentoonstelling 'k Zag 2 beren... worden de 'geheimen' van seksualiteit op kindermaat ontsluierd. Voor één keer mogen kinderen in de badkamer gluren en gesprekken uit de slaapkamer afluisteren. Zelfs moppen zijn toegestaan. Kortom, een leuke tentoonstelling voor kleuters en kinderen van 3 tot 12 jaar, van Sensoa en de Wereld van Kina, het natuurmuseum voor kinderen en jongeren.

 

De tentoonstelling bestaat uit twee delen die speciaal zijn ontwikkeld voor kleuters van 3 tot 6 jaar en voor kinderen van 6 tot 12 jaar.

De opstelling voor kleuters bevat drie centrale thema's:

  • Lichamelijkheid: het naakte lichaam, man-vrouw verschillen, lichamelijke veranderingen
  • Voortplanting: conceptie, zwangerschap en geboorte
  • Relaties: gevoelens, weerbaarheid en relatievormen

Het onderdeel voor kinderen van 6 tot 12 jaar bevat vijf centrale thema's:

  • Lichamelijkheid en hygiëne: het naakte lichaam, lichamelijke veranderingen, man-vrouw verschillen
  • Voortplanting en anticonceptie: voortplanting, zwangerschap, menstruatie, anticonceptie
  • (Volwassen) seksualiteit
  • Relaties: vriendschap, verliefdheid, liefde, relatie- en gezinsvormen
  • Weerbaarheid: stellen van eigen grenzen, respecteren van de grenzen van anderen

Praktische informatie over de tentoonstellingen, vind je op de site van De Wereld van Kina.

Ter ondersteuning van leerkrachten, CLB-medewerkers en andere begeleiders ontwikkelde Sensoa de educatieve werkmap 'k Zag 2 beren... 

Deze map kan gebruikt worden ter voorbereiding, ter begeleiding en als nabespreking van een bezoek aan de tentoonstelling. Ze bevat ook werkvormen om met kleuters en kinderen van lagere-schoolleeftijd op een interactieve manier rond seksualiteit en relaties te werken. De map is ontleenbaar via de Leermiddelenbank van Sensoa.

Meer info en beeldmateriaal over de tentoonstelling op Seksuelevorming.be

Evaluatie

De tentoonstelling kreeg in 2009 een positieve evaluatie van kinderen, leerkrachten en ouders. Initiatiefnemers Sensoa en de Wereld van Kina, het natuurmuseum voor kinderen en jongeren te Gent, onderwierpen de tentoonstelling tijdens de periode 2007-2009 aan een kwalitatieve en kwantitatieve evaluatie.

Belangrijkste bevindingen: de tentoonstelling wordt over de gehele lijn positief geëvalueerd. Kinderen vinden de tentoonstelling leuk en leerrijk. Ouders zijn overtuigd van de kwaliteit en de accuraatheid van de tentoonstelling en vinden ze op maat van kinderen. Leraren zijn erg tevreden over het aanbod, vinden dat dit perfect aansluit bij het leerplan, de ontwikkelingsdoelen en de eindtermen en keren bijgevolg graag terug.

Interessant detail: ouders noch leraren vinden de tentoonstelling te expliciet.

Kinderen

In het schooljaar 2007-2008 kreeg de tentoonstelling 2.673 leerlingen, verdeeld over 133 groepen, over de vloer. In totaal bevroegen we 60 kinderen tussen 7 en 12 jaar, verdeeld over 10 focusgroepen.

Uit de gesprekken blijkt dat de kinderen het algemene opzet van de tentoonstelling doorhebben. Ze begrijpen dat de tentoonstelling niet over beren of het dierenrijk gaat maar benoemen zelf de thema’s als seksualiteit, lichamelijkheid, relaties en voortplanting. De kinderen waren erg enthousiast over de tentoonstelling en geven deze een heel positieve beoordeling. Redenen daarvoor zijn het feit dat de tentoonstelling divers en interactief is, men in de tentoonstelling actief dingen kan doen en de aantrekkelijkheid van de vormgeving. Ook de mogelijkheid extra/nieuwe info te krijgen, zorgt voor een positieve evaluatie.

Ouders

Hoewel het geen evidentie was om ouders te motiveren deze vragenlijst in te vullen, werden er 42 vragenlijsten ingevuld door ouders van zowel kleuters als kinderen van lagere schoolleeftijd. Van deze 42 vragenlijsten namen we er 31 mee in de analyse.

De vragen die nagaan of er voldoende informatie is en of deze op maat is voor kleuters worden overtuigend positief beantwoord. Slechts kleine proporties van ouders antwoorden negatief. Zo vinden 3 ouders de informatie over voortplanting niet op maat van de kleuters, 3 ouders vinden de info over relaties niet voldoende, noch op maat.>

De ouders van kinderen van lagere school-leeftijd werden bevraagd over de informatie over de thema’s voor die leeftijdsgroep. Opnieuw zijn de reacties overtuigend positief. Het enige punt dat wat afwijkt is ‘weerbaarheid’. 3 van de 19 ouders die op deze vraag antwoordden vinden de informatie in verband met weerbaarheid niet op maat van de kinderen, noch vonden ze deze voldoende.

Wat opvalt is dat 23 van de 28 ouders de tentoonstelling niet te expliciet vonden, slechts een kleine 1 op 5 van deze ouders vindt het tegenovergestelde. Daar staat tegenover dat alle respondenten de tentoonstelling op maat van de kinderen vonden. Verder zijn ook alle ouders-respondenten overtuigd van de kwaliteit en de accuraatheid van de tentoonstelling.

Kritiekpunten van ouders zijn: de beoordeling dat de tentoonstelling niet toegankelijk is voor kinderen van om het even welke culturele achtergrond, teveel tekst, niet interactief genoeg of te weinig stimulans om met elkaar over relaties en seksualiteit te communiceren.

Leerkrachten

Van de 109 verstuurde vragenlijsten naar leerkrachten die de tentoonstelling bezochten werden er 32 teruggestuurd. Het aantal leraars van kleuters die de vragenlijsten invulden was te klein om echt conclusies uit te trekken, al reageerden ze over het algemeen op alle punten positief.

Er is een behoorlijke groep leraren die de vragen in verband met lagere school-kinderen beantwoordden. Opnieuw zijn de reacties over de hele lijn positief. Het gaat hierbij om voldoende informatie en op maat zijn voor de leeftijdsgroep.

Ook de vragen die de beleving en algemene beoordeling van de tentoonstelling nagaan, worden over de gehele lijn positief beantwoord. Een verwaarloosbaar aantal leraren (2) vindt de tentoonstelling te expliciet, de andere 30 respondenten vinden dit niet of helemaal niet. Alle leraren vinden dat de tentoonstelling aansluit bij het leerplan, de eindtermen en de ontwikkelingsdoelen.

Bij de opmerkingen van de leraren vallen de vele positieve bewoordingen op: een echte aanrader, duidelijk, echt op maat, leerrijk en gezellig, zonder meer schitterend, enzovoort. Opnieuw zijn er enkele opmerkingen over het teveel aan tekst.

Na het bezoek zal door de leerkrachten op verschillende manieren nog aandacht aan de thema’s gegeven worden. Enkele leraren zeggen niets meer te zullen doen rond de thema’s, sommigen omdat de tentoonstelling een afsluiter was.

Enkele leraren zeggen alleen op zoek te zijn naar nieuwe educatieve materialen. Een groep leraren zegt geen extra ondersteuning nodig te hebben, ze zijn tevreden over het huidige aanbod. De tentoonstelling vult voor verschillende leraren het gat dat ze voordien ondervonden. De professionele gids wordt als meerwaarde ervaren.

Verbeterpunten

Niettegenstaande alle positieve punten zijn er ook enkele punten voor verbetering vatbaar.

  • De zolderruimte waarin de tentoonstelling is ondergebracht heeft zijn voordelen qua sfeer, maar brengt enkele beperkingen qua toegankelijkheid met zich mee.
  • Voor kinderen met een mentale beperking moet eveneens nagegaan worden op welke punten verbeterd en/of aangevuld kan worden. Onderzoeken van alternatieven of aanpassingen voor de tekstgedeeltes zal hier alvast deel van uitmaken.
  • Ook kan het gedeelte rond weerbaarheid verder uitgewerkt worden. Hetzelfde geldt voor de gedeeltes rond relaties. Er zijn daarnaast verschillende onderdelen die niet of niet helemaal duidelijk zijn voor de kinderen. Verder is een nieuwe, uitgebreidere invulling van het thema ‘nieuwe media’ aangewezen, zeker gezien de snelle evolutie van deze media de laatste jaren en de plaats die nieuwe media ondertussen bij kinderen inneemt.
  • Het is aangewezen om te onderzoeken hoe ouders met een andere culturele achtergrond of religie (beter) kunnen worden bereikt.

Partners

Met de steun van Vlaams Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen, Stad Gent, provincie Oost-Vlaanderen, Durex, MJA (nu Joetz), Dexia (nu Belfius) en Euromut.

  • Tentoonstelling van Sensoa voor kleuters, 'k Zag 2 beren, tentoonstellingsbeeld lichamen
  • Tentoonstelling van Sensoa voor kleuters, 'k Zag 2 beren, tentoonstellingsbeeld jongen en meisje
  • Tentoonstelling van Sensoa voor kleuters, 'k Zag 2 beren, tentoonstellingsbeeld hygiëne
  • Tentoonstelling van Sensoa voor kleuters, 'k Zag 2 beren, tentoonstellingsbeeld verliefd
  • Tentoonstelling van Sensoa voor kleuters, 'k Zag 2 beren, tentoonstellingsbeeld zaadcellen