24 juni 2026
Ddungu Charles is onze verantwoordelijke voor Seksuele gezondheidsbevordering bij Afrikaanse Gemeenschappen.
Hij vertegenwoordigde Sensoa in april op de International Conference for Integrated Care(ICIC26) in Birmingham. Het centrale thema was de promotie van gezondheid en welzijn door diversiteit. Ddungu presenteerde er ons werk rond cultuursensitieve psychosociale interventie voor mensen met een migratieachtergrond die in ons land leven met hiv.
We vroegen hem hoe die werking er juist uitziet en wat de resultaten zijn.
Over welke cultuursensitieve psychosociale interventie gaat het?
‘You are not Alone’ is de naam van onze interventie. Het is een cultureel gevoelige groepsinterventie voor mensen met hiv en een migratieachtergrond in België. De interventie combineert psycho-educatie, vaardigheidstraining en cognitief-gedragstherapeutische technieken om de kwaliteit van leven te verbeteren.
Centraal staan copingstrategieën, zelfmanagement en vaardigheden rond hiv-disclosure (vertel je mensen over je diagnose of niet?) We ontwikkelden deze methoden als antwoord op de specifieke psychosociale noden van mensen met hiv met een migratieachtergrond.
Wetenschappelijk bewijs toont aan dat mensen met hiv uit etnische minderheden beter reageren op interventies die aansluiten bij hun culturele, spirituele en algemene levenservaringen. Dus ontwikkelden we interventies op hun maat. Dat daar nood aan was bleek uit een behoefteanalyse in 2016. Dat inzicht ligt ook in lijn met het UNAIDS Gap Report.
Welke voorbeelden zijn je bijgebleven?
Een Canadees project toont aan dat sectoroverschrijdende samenwerking tussen apotheken, laboratoria en klinieken de toegang tot PrEP vergemakkelijkt. PrEP is de medicatie die overdracht van hiv kan voorkomen.
Uit een project in Oeganda blijkt dat gemeenschapsorganisaties een centrale rol spelen: zij verbeteren de toegang tot hiv- en soa-preventie, screening en behandeling door vertrouwen op te bouwen en stigma te verminderen. Zo bereiken ze bevolkingsgroepen die binnen de 'formele' gezondheidszorgsystemen anders mogelijk onvoldoende worden bediend.
Hoe zie je de samenwerking tussen zorg- en gemeenschapsorganisaties?
Samenwerking tussen zorg en gemeenschapsorganisaties draait in essentie om het verschuiven van zorg: van iets dat uitsluitend binnen ziekenhuizen en klinieken plaatsvindt, naar iets dat wordt gevormd en ondersteund door de bredere leefomgeving van mensen.
In de praktijk is het een combinatiesysteem: zorgdiensten bieden medische expertise, terwijl de gemeenschappen levenservaring en invloed op bijvoorbeeld stigma en uitsluiting toevoegen. Met deze samenwerking krijg je dus een netwerk van gedeelde verantwoordelijkheid.
Kan je iets meer vertellen over de evaluatiestudie?
We evalueerden de ‘You are not Alone’-interventie met een longitudinaal mixed-methods onderzoek om veranderingen in psychosociale en gedragsmatige uitkomsten te meten. Data werden verzameld bij aanvang, direct na de interventie en tijdens een follow-up van 6–12 maanden, met gevalideerde instrumenten en diepte-interviews (n=38).
De resultaten toonden bescheiden verbeteringen in therapietrouw, zelfmanagement en kwaliteit van leven. Wat copingstrategieën betreft is het resultaat genuanceerd: de deelnemers gebruiken meer negatieve coping strategieën dan positieve. Het gebruik van positieve copingstrategieën was net de bedoeling.
Kwalitatief gaven deelnemers aan beter inzicht te hebben in leven met hiv, hun diagnose meer te accepteren en een verbetering van hun levenskwaliteit te ervaren. Sommigen deelden hun hiv-status met mensen die ze vertrouwden. Dat verminderde psychologische stress, hoewel disclosure als uitdagend werd ervaren.
De evaluatie bevestigt dat geleidelijke verbeteringen in welzijn en zelfmanagement haalbaar zijn, maar benadrukt ook de complexiteit van duurzame gedragsverandering.
Je vermeldt ook peersupport als essentieel?
Peer support voor mensen met hiv is een aanpak waarbij ervaringsdeskundigen emotionele, sociale en praktische ondersteuning bieden. Dit omvat één-op-één begeleiding, groepssessies, community outreach en begeleiding bij zorgafspraken. Steun van ervaringsdeskundigen helpt stigma te verminderen, therapietrouw te bevorderen en de betrokkenheid bij zorgsystemen te verbeteren.
De kracht ligt in vertrouwen en herkenning: gedeelde ervaringen bevorderen empowerment, verminderen isolatie en versterken veerkracht. Peer support vult medische zorg aan door in te spelen op psychosociale behoeften die zorgprofessionals niet altijd kunnen ondervangen. De combinatie leidt tot betere welzijn, zorgcontinuïteit en levenskwaliteit.
Lees meer over All Together For Sexual Health, onze werking voor seksuele gezondheidsbevordering bij Afrikaanse Gemeenschappen.
