De USAID anticonceptiemiddelen* bestemd voor verschillende Afrikaanse landen liggen nog steeds geblokkeerd in België en dreigen te vervallen tegen april 2028. Als de middelen niet snel vrijgegeven worden door de Verenigde Staten, zal er geen tijd meer zijn voor verdeling en gebruik. De tijd dringt om tot een overname-akkoord met de Belgische overheid te komen.
Dat zou ook voordelig zijn voor de Amerikaanse overheid: nieuw onderzoek van de USAID Office of Inspector General leert dat de Amerikaanse overheid 24.000 dollar per maand betaalt voor de stockage van deze middelen. Sensoa, een International Planned Parenthood Member Association, en partners roepen België en de EU op een sterkere leidersrol op te nemen over seksuele en reproductieve rechten.
20 trucks verloren, vier trucks kunnen nog gered worden
De middelen die opgeslagen liggen in Kallo, goed voor zo’n 20 trucks, zijn al langer onbruikbaar. Maar de vier resterende trucks van de totale cargo van 24 containers in Geel bevatten wel nog bruikbare anticonceptiemiddelen. De tijd om die middelen te redden dringt. De Amerikaanse overheid wilde de anticonceptiemiddelen oorspronkelijk vernietigen door verbranding — een plan dat al snel op juridisch verzet stuitte. Volgens de geldende regelgeving is het immers verboden om herbruikbaar medisch materiaal op deze wijze te vernietigen.
De vervaldata van de anticonceptiemiddelen zouden volgens Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) variëren tussen april 2028 en september 2031. Hoewel die termijnen ver in de toekomst lijken, verkleint elke dag uitstel de kans om de middelen tijdig te distribueren naar degenen die ze het hardst nodig hebben. Bovendien blokkeren strenge importvoorschriften in bestemmingslanden als Tanzania de toelating van medicijnen met een beperkte houdbaarheid — een extra obstakel in een al complexe logistieke operatie
1,4 miljoen vrouwen getroffen
77 procent van de middelen was bestemd voor vijf Afrikaanse landen: de Democratische Republiek Congo, Kenia, Tanzania, Zambia en Mali. Sommige van die landen hebben al te kampen met ernstige humanitaire crisissen en tekorten aan anticonceptiemiddelen. Cijfers van de Reproductive Health Supplies Coalition spreken boekdelen:
Naar schatting 1,4 miljoen vrouwen in Afrika zullen geen anticonceptie kunnen gebruiken terwijl ze dit wel wensen.
De gevolgen van deze vertraging zijn desastreus. Zonder toegang tot deze anticonceptiemiddelen dreigen ongeplande zwangerschappen, tienerzwangerschappen, onveilige abortussen en moedersterfte in diverse Afrikaanse landen exponentieel toe te nemen. De echte slachtoffers? Vrouwen wier reproductieve rechten al jarenlang het speelbal zijn van de ideologische kruistocht van president Donald Trump.
Volgens het Guttmacher Institute, de Amerikaanse instelling die onderzoek doet rond seksuele en reproductieve rechten, vertegenwoordigt de verspilde 434.317 dollar bij de opslag en stock, anticonceptiemiddelen voor 43.900 vrouwen en koppels.
Europa en België: maak een vuist tegen Trump
De Amerikaanse regering verspreidt desinformatie over het gebruik van anticonceptiemiddelen en heeft enkel ideologische redenen om deze middelen niet vrij te geven. Vrouwen in het Globale Zuiden en de Amerikaanse belastingbetaler betalen de prijs. De VS zijn niet langer een bondgenoot op vlak van seksuele en reproductieve rechten. Ze drukken hun ultraconservatieve beleid door naar de rest van de wereld.
Het is tijd dat België, maar ook de EU, een sterkere rol op zich nemen. De Europese instellingen blijven oorverdovend stil over dit dossier.
Dit is het moment waarop Europa zijn woorden in daden moet omzetten. Het is nu dat Europa kan laten zien dat de gezondheid, waardigheid en veiligheid van mensen overal inclusief het Globale Zuiden een prioriteit is. Dat geldt in elke internationale onderhandeling en vereist Europees en nationaal budget. Maak dat waar.
* De geblokkeerde anticonceptiemiddelen bestaan voornamelijk uit langwerkende methoden, zoals spiraaltjes (IUD’s), staafjes, anticonceptie-injecties en tabletten met levonorgestrel en ethinylestradiol.
Mede ondertekenaars: Countdown 2030 Europe, IPPF European Network, IPPF African Region en La Fédération Laïque de Centres de Planning Familial (FLCPF)
