Fysieke anticonceptiemiddelen, grote platen met getekende geslachtsdelen, 28 werkvormen over lichamelijke ontwikkeling en puberteit, voortplanting en anticonceptie, soa’s, hiv en seksualiteitsbeleving, Tussen de lakens is een echte koffer. De ambitie is dan ook hoog: leraren zo goed mogelijk ondersteunen om volwaardige relationele en seksuele vorming te geven aan leerlingen tussen 12 en 18 jaar.
‘Waar vind je het toompje?’
Hoe praat je met leerlingen over thema’s als lichamelijke ontwikkeling en puberteit, voortplanting en anticonceptie, soa’s, hiv en seksualiteitsbeleving? De voorlichtingskoffer Tussen de lakens helpt leraren daarin.
Blikvanger zijn de verschillende fysieke elementen: anticonceptiematerialen (in dummy) en 16 grote, getekende platen. Die bevatten tekeningen van alle onderdelen van de mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen, duiding over het hymen of ‘maagdenvlies’, verschillende mannelijke en vrouwelijke naakte lichamen en de diversiteit daarin en hoe je een condoom omdoet.
De koffer helpt om leerlingen kennis bij te brengen, maar daarnaast spelen de werkvormen sterk in op attitudes en vaardigheden. Zo helpt de werkvorm ‘Dobbelzinnig’ jongeren om een persoonlijke en beargumenteerde mening te uiten over diverse seksuele thema’s. Het stimuleert hen ook zich respectvol en open op te stellen ten opzichte van de meningen en ervaringen van medeleerlingen.
Inspelen op diversiteit
Vlaanderen is superdivers. Daarom ging er bij alle materiaal extra aandacht uit naar deze superdiversiteit: elke leerling moet zich herkennen, ongeacht de culturele of religieuze achtergrond, seksekenmerken, genderidentiteit of seksuele oriëntatie. De handleiding geeft tips en werkwijzen om een veilig klimaat in de klas te creëren. Per werkvorm zijn er differentiatietips die inspelen op de noden van de klas: ‘Is je groep niet klaar voor dit, probeer dan dit’.
Bovendien liet Sensoa het materiaal door leraren testen. Zo zijn we zeker dat het inclusief is. Ook voor ouders is er aandacht. Zo vinden scholen online tips en inspiratie voor communicatie met ouders, met onder meer voorbeeldsituaties, gesprekstips en voorbeeldbrieven.
‘Wanneer geef je les over menstruatie?’
Tussen de lakens speelt in op de leerlijnen, die Sensoa eerder ontwikkelde. Deze leerlijnen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Deze leerlijnen zijn niet verplicht, maar bieden leraren hulp en tijdswinst. De 4 leerlijnen lijsten op welke informatie relevant is voor elke ontwikkelingsleeftijd. Leraren weten zo welke seksuele vorming ze kunnen geven op welke leeftijd.
Sensoa pleit voor meer aandacht voor relationele en seksuele vorming in de minimumdoelen
De minimumdoelen gelden voor het basis en secundair onderwijs en zijn verplicht. Deze minimumdoelen worden ook wel ‘eindtermen’ genoemd. De nieuwe minimumdoelen voor het secundair onderwijs werden in 2024 goedgekeurd door het Vlaams Parlement. Relationele en seksuele vorming blijft in deze minimumdoelen beperkt tot kennis over voortplanting, vruchtbaarheid en genetica. De focus ligt daarbij dus grotendeels op het lichamelijke aspect.
Het hangt dus nu af van het engagement van scholen en individuele leerkrachten of en in welke mate ze bijvoorbeeld aandacht besteden aan seksueel overdraagbare aandoeningen, plezier, gender of seksuele oriëntatie. Tussen de lakens kan dan een hulpmiddel zijn. Sensoa pleit daarom nog steeds voor meer aandacht voor relationele en seksuele vorming in die minimumdoelen.
