Ik vroeg een groep studenten of ze wisten wat ‘toestemming’ betekent. Bijna iedereen knikte meteen: toestemming betekent dat je ja of nee kan zeggen. Of is het toch meer dan dat? Toestemming kan dynamisch en veranderlijk zijn. Daar kwamen de gefronste wenkbrauwen, zuchten en onzeker blikken.
Toestemming is niet zo zwart-wit als vaak wordt voorgesteld. Als ik toestemming geef om te kussen, betekent dat niet automatisch dat ik verder wil gaan. Als ik gisteren met iemand kuste, wil dat niet zeggen dat ik dat vandaag opnieuw wil. En zelfs als ik eerst zin had, mag ik me daarna op elk moment bedenken. Dat is mijn recht. Toestemming is dus veel meer dan een simpele ja-of-nee vraag; het is een dynamisch proces.
Samen iets drinken, wil je dan ook seks?
Toestemming wordt nog te vaak afgeleid uit de context of uit iemands lichaamstaal. Dat is niet altijd een probleem, maar het maakt wél dat er gemakkelijk misverstanden ontstaan. Wat voor jou een simpel gebaar is, zoals samen iets drinken, kan voor iemand anders een teken zijn van romantische of seksuele interesse.
Dat is riskant: wanneer we onze eigen gedachtegang en intenties op iemand projecteren, bestaat de kans dat we verkeerde inschattingen maken. Ook als we dat niet zo bedoelen.
Moeten enkel meisjes grenzen bewaken?
Gendernormen spelen ook een belangrijke rol bij toestemming. Van meisjes wordt verwacht dat zij hun grenzen bewaken en duidelijk communiceren, terwijl we van jongens zelden verlangen dat zij actief nagaan waar die grenzen liggen.
Maar hoe zouden zij dat kunnen leren? Traditionele rolpatronen, waarin mannen de rol van initiatiefnemer krijgen en vrouwen die van volgzame partner, laten weinig ruimte voor open gesprekken over wederzijdse toestemming.
Toestemming vragen verpest de sfeer. Of toch niet?
Uit onderzoek* blijkt dat 90% van de jongeren (16 tot 25-jarigen) toestemming belangrijk vindt. Toch geeft 40% aan dat ze het moeilijk vinden om ernaar te vragen. Jongeren weten niet hoe ze het moeten doen: het is geen vast onderdeel van seks. Ook in de media zien we meestal koppels die elkaar perfect aanvoelen en zonder woorden perfect weten wat de ander wil.
Vier op de tien jongeren vrezen zelfs dat vragen om toestemming de sfeer zou verpesten. Maar interessant genoeg: wanneer we hen vroegen hoe het voelt als iemand hén om toestemming vraagt, gaven de meesten aan dat ze dat net positief ervaren.
In de praktijk gaan jongeren het gesprek dus liever uit de weg, terwijl een gesprek net zou kunnen leiden tot meer plezier en fijnere seks.
Wat kunnen we doen?
Veel jongeren hebben nooit geleerd hoe ze over toestemming kunnen babbelen.
En ook, dat de media toestemming vaker en duidelijker in beeld brengen.
Toestemming begint dus met jou en mij. Zo kunnen we samen van toestemming een vanzelfsprekend onderdeel van seks maken. Is dat oké voor jou?
Toestemming start met een babbel, nieuwe campagne van Sensoa
Check de nieuwe campagne van Sensoa ‘Toestemming start met een babbel’:
19 gespreksopeners om toestemming te vragen. Een campagne voor en door jongeren gemaakt.
*Sensoa deed een representatief marktonderzoek bij 500 jongeren tussen de 16 en 25 jaar oud in heel Vlaanderen.
Jolien Peeters is beleidsmedewerker preventie van Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag
