Chemische drugs worden gebruikt in de gay scene, om seks intenser te maken of remmingen weg te nemen. Hoe risicovol is chemsex? Hoe vaak komt het voor? 

Wat is chemsex? Is dat 'seks hebben onder invloed'? 

De term ‘chemsex’ slaat niet in het algemeen op mensen die drugs gebruiken bij seks. Wat is het wel?

  • Een combinatie van bepaalde chemische drugs gebruiken, met de bedoeling seks onder homomannen intenser te maken of remmingen weg te nemen.
  • Doorgaans zijn er meerdere personen bij betrokken en worden gay dating apps gebruikt om partners te vinden.

Is chemsex problematisch?

Drugs waren altijd al aanwezig in de gay scene, bij het uitgaan en bij sekscontacten, om de seksuele prestatie te versterken of verlengen.

Veel homomannen ervaren hun middelengebruik niet als problematisch. Ze gebruiken sporadisch en hebben controle over eventuele negatieve effecten.

Informatiebronnen informeren homomannen over minder risicovol gebruik of harm reduction. Lees bijvoorbeeld de info over chemsex op Allesoverseks.

Stijgt of daalt het problematisch middelengebruik? 

De laatste jaren merken we een toename van meldingen van problematisch middelengebruik bij chemsex.

Risicovoller producten

De producten die de laatste jaren in zwang zijn voor chemsex zijn risicovoller: mephedrone, GHB/GBL, crystal meth. Ze zorgen voor sterke afhankelijkheid, overdosering en andere drugsongelukken.

Slamming

Ook duikt de praktijk op van ‘slamming’, injecterend gebruik van onder meer crystal meth. Dat brengt specifieke risico’s mee: hoger risico op verslaving, infecties, hiv-transmissie door gedeeld gebruik van naalden.

Het druggebruik vindt vaak plaats met meerdere partners in thuissituaties, soms ook in de sekshoreca of op dansfeesten met een internationaal publiek.

Komt chemsex vaak voor? 

Analyse van de Belgische respondenten aan de online survey EMIS 20171

  • 77% heeft nooit drugs gebruikt in een seksuele context
  • 17,4% gebruikte één of meerdere van volgende producten in het voorbije jaar: XTC, MDMA, cocaïne, amfetamine, crystal meth, mephedrone of ketamine
  • 10,5% gebruikte één of meerdere van deze producten tijdens seks in de voorbije 4 weken

In hetzelfde onderzoek zien we hogere cijfers voor respondenten in Antwerpen en Brussel.

Is chemsex een probleem? 

Veel homomannen ervaren hun middelengebruik niet als problematisch. Ze gebruiken sporadisch, zijn goed geïnformeerd over de gebruikte producten en doen aan risicobeperking vóór, tijdens en na gebruik.2

Bij gebruik van GHB/GBL is er een groter risico voor overdosering, die kan leiden tot bewustzijnsverlies, met risico op coma of verstikking.

Bij gebruik van crystal meth wordt een sterke ‘craving’ ervaren (fysieke drang tot herhaling van het gebruik), wat meer risico voor verslaving inhoudt.

Naast direct gerelateerde gevolgen van druggebruik, wijzen betrokkenen ook op effecten zoals niet meer kunnen genieten van seks zonder drugs, dagenlang druggebruik dat het sociale en professionele leven verstoort, uitputting door slaapgebrek, depressie en suïcidegedachten ten gevolge van druggebruik. 

Determinanten van problematisch chemsex-gebruik

Eenduidige determinanten van problematisch chemsex-gebruik zijn er niet.

Liggen mogelijk mee aan de basis van verlies van controle over het middelengebruik:

  • subculturele normen
  • mentale gezondheidsproblemen: schaamte, seksuele remmingen, depressie, eenzaamheid, nood aan verbondenheid
  • seksverslaving
  • gebruik van dating apps

Chemsex (en middelengebruik in het algemeen) lijkt ook frequenter voor te komen bij homomannen met hiv.3

Waar kunnen homomannen terecht voor hulp? 

Hoe stoppen of minderen met chemsex? Homomannen die hun middelengebruik problematisch vinden, geven aan dat ze moeilijk geschikte hulp vinden.

  • De bestaande drughulpverlening is weinig vertrouwd met de specifieke middelen die in zwang zijn bij chemsex of met de (homo)seksuele context van chemsex.
  • Preventieorganisaties voor seksuele gezondheid zijn weinig vertrouwd met druggebruik.  

Artsen en verpleegkundigen in hiv-referentiecentra (HRC) worden in hun patiëntcontacten vaker geconfronteerd met druggebruik, zowel in de opvolging van homomannen met hiv als in consultaties voor PrEP.

In de drughulpverlening is de ervaring met chemsex beperkt. Er is vraag naar deskundigheidsbevordering.4

Wat onderneemt Sensoa op het vlak van chemsex? 

Sensoa brengt een groep van experten samen rond chemsex:

  • onderzoekers (Universiteit Antwerpen, HoGent, Sciensano)
  • drughulpverleners (Free Clinic, Vereniging voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg - VAGGA)
  • medewerkers van hiv-referentiecentra (Instituut Tropische Geneeskunde)
  • beleidsmedewerkers van VAD, çavaria, Boysproject en personen uit de doelgroep (Let’s Talk About Chemsex)

Samen geven ze ondersteuning en richting aan initiatieven van de verschillende partners. Zoals:  

  • deskundigheidsbevordering voor artsen, verpleegkundigen, terreinwerkers, met een tweedaags webinar over chemsex (oktober 2020) als eerste initiatief
  • open consultaties voor mannen die aan chemseks doen, ingericht door Free Clinic: CHEMmen (voorheen SLAMmen)
  • online informatie en sensibilisering over middelen, risico’s, harm reduction op Allesoverseks
  • ondersteuning en participatie aan het project Chemified van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) en Universiteit Antwerpen. In het project wordt een app voor mobiele telefoons ontwikkeld die gebruikers van chemsex ondersteunt in hun risicoreductie.