Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Eerste en unieke handboek relationele en seksuele vorming

28/03/2011 - 12:00

Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, brengt een unieke publicatie uit:"Relationele en seksuele vorming: handboek voor het secundair onderwijs". Het is het eerste omvattende handboek rond dat thema in Vlaanderen dat op verschillende vragen van leerkrachten inspeelt: het biedt tegelijkertijd de inhoudelijke basisinformatie over de verschillende thema's én tips om relationele en seksuele vorming in de praktijk te brengen. Nieuw is ook dat het handboek seksualiteit benadert vanuit de leefwereld van jongeren. Zo komen nieuwe media, relaties, diversiteit en jongens-meisjesverschillen uitgebreid aan bod. Met het handboek wil Sensoa zoveel mogelijk leerkrachten bereiken uit het ASO, TSO, BSO en KSO van de verschillende onderwijskoepels. Zij vormen dagelijks 450.000 jongeren. Daarmee wil Sensoa een bijdrage leveren aan het bevorderen van de seksuele gezondheid in Vlaanderen.

Hoe het handboek inspeelt op drie noden

Leerkrachten die relationele en seksuele vorming willen geven, vinden wel verschillende boeken en educatieve middelen. Vaak missen ze echter inhoudelijke verdieping van de uiteenlopende thema's. De bronnen zijn talrijk, maar te verspreid en niet allemaal kwalitatief sterk . Het nieuwe handboek van Sensoa komt aan die nood tegemoet. Het biedt zowel een inhoudelijk referentiekader als een stramien om een les of project rond relationele en seksuele vorming op te bouwen. Alles is gebundeld in één handboek, het vaste instrument voor leerkrachten om hun lesprogramma's op te stellen.

In het secundair onderwijs zitten jongeren op het hoogtepunt van hun seksuele ontwikkeling. Via de media en hun leeftijdsgenoten krijgen ze heel wat informatie over relaties en seks. Die informatie is vaak incorrect of tegenstrijdig. De school is een belangrijke plaats om die informatie in een ruimer kader te plaatsen en dieper in te gaan op de thema's. De meeste scholen doen wel "iets" rond RSV, al kan het dan ook om maar één uurtje les gaan. Jongeren zijn zelf vragende partij voor meer aandacht rond relaties en seksualiteit. De leerlingen willen geen informatie die te technisch, te normerend of te biologisch is. Het handboek gaat daarom uit van een positieve, open en niet-normerende visie op seksualiteit, waarbij het relationele en ook de aangename kanten van seksualiteit aan bod komen.

Relationele en seksuele vorming is niet structureel georganiseerd op scholen. De thema's komen aan bod in verschillende graden en vakken. Scholen geven een eigen invulling aan RSV. Het handboek vormt een standaard referentiewerk en helpt scholen om relaties en seksualiteit op een doordachte manier aan te pakken. Maar het nodigt ook leerkrachten uit om voorbij de grenzen van hun eigen expertise te kijken. Per thema geeft het handboek aan welke leerdoelen volgens de eindtermen bij de leerlingen moeten bereikt worden. Daarnaast bevat het handboek checklists voor leerkrachten waarmee ze hun competenties rond bepaalde thema's kunnen toetsen. Zijn ze klaar en voldoende vaardig om over een dergelijk onderwerp les te geven?

Wat staat er in het handboek

Het eerste deel onderbouwt het belang van relationele en seksuele vorming.
Het tweede deel vormt het inhoudelijke hart van het boek en gaat in negen hoofdstukken dieper in op volgende thema's: Seks en maatschappij, puberteit, relaties, seks en lichaam, geboorteregeling, gender, seksuele oriëntatie, soa's en hiv en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Over elk thema vindt de leerkracht de basisinfo die zijn leerlingen rond het thema nodig hebben, en vele lees- en leertips.
Deel drie vormt het methodologische luik van het handboek. Hoe bouw je een kwalitatieve RSV-les op, wat zijn de tips en tricks om les te geven, welke afspraken maak je met je groep, hoe ga je als leerkracht om met lastige vragen. Met lesprogramma's en een stappenplan kan de leerkracht meteen aan de slag.

We kwamen tot deze opbouw en inhoudsafbakening op basis van een voorbereidend onderzoek. Daarin nam Sensoa het bestaand materiaal rond RSV onder de loep en werd een representatieve steekproef van leerkrachten bevraagd. Aangevuld met de eindtermen en leerplannen stelden we een inhoudstafel voor. Die werd zowel intern als aan een feedbackgroep, met daarin leerkrachten uit de verschillende onderwijsnetten, voorgelegd.
Bij de ontwikkeling van de tekst werden ook in verschillende fasen leerkrachten betrokken.
"Relationele en seksuele vorming: handboek voor het secundair onderwijs" is het resultaat.

Het handboek werd voorgesteld op een studiedag op dinsdag 29 maart, die volledig volzet was, in het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming met diverse workshops.

Het handboek verscheen in samenwerking met Uitgeverij Garant en is te koop via de Sensoa Shop en in de reguliere boekhandel.