Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Seksueel grensoverschrijdend gedrag jongeren: feiten en cijfers

Deze Feiten en cijfers (2017) bundelt recente cijfers en onderzoeksgegevens over seksueel grensoverschrijdend gedrag van en tegenover jongeren.

Samenvatting

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is een aanzienlijk probleem als je ziet hoeveel mensen ermee in aanraking komen. In ernstige gevallen hebben ervaringen ook langdurige en negatieve gevolgen. Kinderen en jongeren zijn extra kwetsbaar.

Minderjarigen vaak slachtoffer

Minderjarigen worden vaak slachtoffer van seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG) en misbruik. Het percentage kinderen dat werd gemeld voor seksueel misbruik bij een Vertrouwenscentrum Kindermishandeling bedroeg in 2016 15% van het totaal aantal gemelde kinderen (1.466 meldingen). Dat minderjarigen vaak slachtoffer worden, stelde ook het Sexpert-onderzoek vast (Buysse e.a., 2013). Slachtoffers zijn jong: 10 tot 13 is een kwetsbare leeftijd. In contexten zoals school komen veel kinderen en jongeren in aanraking met SGG. 

Ook recent Nederlands onderzoek (Seks onder je 25e, 2017) stelt dat 3% van de jongens en 14% van de meisjes ooit te maken heeft gehad met seksuele grensoverschrijding: hij of zij is gedwongen tot seksuele handelingen en/of heeft (manuele, orale, vaginale of anale) seks gehad tegen de wil.

Meldingen aan de politie 

In 2016 telden de politiestatistieken 11.102 registraties van klachten in verband met verkrachtingen en aanranding van de eerbaarheid waarvan een groot deel op minderjarigen. Als we dat omrekenen komt dat neer op zo’n 30 meldingen per dag.

Grote variatie in incidenten

We moeten kritisch kijken naar de gebruikte definities in onderzoek en bij registraties. Bij SGG worden verschillende definities gebruikt en dat maakt vergelijken moeilijk. Er gaat onder de term 'seksueel grensoverschrijdend gedrag' een grote variatie aan mogelijke incidenten schuil, van non-verbale signalen, verbaal gedrag, moeten toekijken, gedwongen worden tot seksueel gedrag (masturbatie, orale seks) tot poging tot verkrachting en verkrachting.

Vaak een bekende

De meeste daden van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij minderjarigen worden gepleegd door een bekende: iemand uit het gezin of de familie of iemand uit de naaste omgeving. Ook leeftijdsgenoten zijn pleger.

Jonge plegers

Niet alleen volwassenen, ook jongeren stellen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Volgens de statistieken van Kind en Gezin (2016) gaat ongeveer 3% procent van de meldingen van SGG over gedrag gesteld door een minderjarige zelf. Dat komt in de praktijk neer op 292 meldingen in 2016.

Meisjes én jongens

Er is een gendereffect: meisjes zijn vaker terug te vinden aan de kant van de slachtoffers en jongens aan de kant van de plegers. Daardoor dreigen we de jongens als slachtoffers te vergeten. Onterecht, want deze groep is toch ook aanzienlijk.

Slachtoffers en plegers

De risicofactoren om slachtoffer of pleger van SGG te worden zijn vaak dezelfde. Preventie richt zich best naar de grote groep jongeren vanuit de wetenschap dat veel van hen zelf SGG hebben ervaren en/of getuige zijn geweest van incidenten. Of zelf SGG hebben gesteld.

Rol van de omgeving

Bepaalde omgevingen zijn extra risicovol zoals school en thuis. Ook internet verhoogt in sommige gevallen het risico op seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Niet alle gevallen worden gemeld

Houd er bij deze cijfers ook rekening mee dat zeker niet alle gevallen van SGG gemeld worden aan de hulpverlening, de politie of het parket (Pieters, 2010). Minderjarigen melden weinig misbruik, zeker bij incest of misbruik door een bekende. Slechts een derde van de minderjarigen die seksueel misbruik meemaken, vertelt dat aan iemand tijdens de kindertijd. Ook op volwassen leeftijd deelt slechts de helft deze vroegere ervaring met iemand.