De Onder 4 Ogen gespreksmethodiek helpt je om als hulpverlener te praten over seksuele gezondheid. Door zelf het onderwerp aan te kaarten geef je jongeren de toestemming en de veiligheid om vragen over relaties en seksualiteit te stellen.

Er zijn 4 praktische stappen in het gesprek. We leggen deze hier kort uit. 
Voor een uitgebreidere uitleg met oefeningen, volg je best de online cursus.  

Snel naar

    Stap 1: Breng seksuele gezondheid zelf ter sprake

    • Creëer veiligheid en vertrouwen om een band op te bouwen: stel jezelf voor en leg je rol uit.
    • Leg beroepsgeheim uit: benadruk dat alles vertrouwelijk blijft, behalve bij ernstig gevaar.
    • Open het gesprek: vermeld seksuele gezondheid als mogelijk gespreksonderwerp, zowel bij systematische contactmomenten als bij hulpvragen over andere thema’s. Vraag toestemming om over seksuele gezondheid te praten. 

    Voorbeelden:

    • ‘Als CLB-medewerker praat ik met jongeren over van alles. Bijvoorbeeld familie, vrienden, liefde, seksualiteit, studies, geldzorgen.’
    • ‘Veel jongeren hebben vragen over verliefdheid, seks, of hoe hun lichaam verandert. Hoe is dat bij jou?’ 

    Stap 2: Motiveer de jongere om zelf te vertellen

    Dit zijn enkele manieren om het gesprek gaande te houden:

    • ICE-methode: vraag naar ideeën (Ideas), bezorgdheden (Concerns) en verwachtingen (Expectations) van de jongere.
    • Biopsychosociaal model: vraag door op biologische, psychologische en sociale aspecten.
    • Toekomstvragen, bijvoorbeeld: ‘Wat gebeurt er als we niets doen/dit doen?’

    Wil een jongere niet over seksualiteit praten? Erken dat het moeilijk is en bied alternatieven aan, zoals CLBChat of Awel. 

    Stap 3: Vat samen wat de jongere vertelt

    • Herhaal wat je hebt gehoord om te tonen dat je geluisterd hebt.
    • Geef de jongere de ruimte om te corrigeren of aan te vullen.

    Jongeren zijn vaak niet meteen op zoek naar oplossingen maar willen een keer hun verhaal doen, zich begrepen voelen. Doe dus niet meteen een voorstel voor een oplossing maar herhaal wat je gehoord hebt.

    Bijvoorbeeld: ‘Als ik je goed begrijp, […]. Klopt dit?’ 

    Stap 4: Formuleer een aanbod

    • Sluit aan bij de verwachtingen van de jongere. Vaak heb je hiervoor al ideeën gehad in stap 2.
    • Niet elk gesprek hoeft een oplossing te hebben. Luisteren en normaliseren is vaak al voldoende.

    Dit is een mogelijk aanbod:

    • Verder luisteren: plan een nieuw gesprek of verwijs naar CLBChat.
    • Informatie op maat: geef juiste informatie en corrigeer foute ideeën. Weet je zelf iets niet, zoek het dan samen op.
    • Advies en suggesties: bespreek mogelijke stappen. Bijvoorbeeld: een gesprek met de ouders.
    • Doorverwijzen: bij ernstige problemen verwijs je door naar gespecialiseerde hulp. 

    Hulpmiddelen en bronnen

    Betrouwbare informatiebronnen voor jongeren

    • Awel: anoniem bellen, mailen of chatten met vrijwilligers.
    • JAC: mail, chat, bel, of ga langs bij een JAC in je buurt.
    • WatWat: antwoorden op vragen van jongeren.
    • Allesoverseks: duidelijke uitleg over alles wat met seks te maken heeft.

    Anonieme hulp bij verontrusting en grensoverschrijdend gedrag

    • Nupraatikerover: online chathulp voor iedereen die te maken krijgt met seksueel geweld.
    • 1712: professionele hulplijn voor vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling. Je kan mailen, bellen of chatten.

    Stappenplan

    Binnen je onderwijsnet vind je uitgewerkte stappenplannen terug. Die helpen je om op een goede manier met grensoverschrijdend gedrag en verontrusting om te gaan. 

    Veelgestelde vragen

    Breng ik leerlingen niet op ideeën?

    Jongeren hebben al ideeën over seks. Door te praten kun je denkfouten corrigeren. 

    Hoe praat ik met anderstalige leerlingen?

    Gebruik Zanzu: een meertalige website met veel beeldmateriaal en respect voor cultuurverschillen. 

    Moet ik de woorden van de jongere gebruiken?

    Gebruik woorden waar jij je comfortabel bij voelt. Neutraal taalgebruik vinden jongeren ook oké. 

    Hoe praat ik met ouders van jonge kinderen?

    Bespreek het gedrag en kader dat binnen de ontwikkeling. Gebruik bijvoorbeeld ‘ontspanning’ of ‘ontdekgedrag’ in plaats van ‘masturbatie’ wanneer het over een kleuter gaat. Wil je weten welk gedrag normaal op welke leeftijd kan optreden? Gebruik de normatieve lijst. 

    Volg een opleiding: praten over seksualiteit als CLB-medewerker

    Door jongeren actief toestemming te geven om over seksualiteit te praten, durven ze ook met hun zorgen naar jou te komen. De Onder 4 Ogen methode helpt je om dit gesprek te starten te voeren, en tijdig af te ronden.

    Volg de gratis online cursus 'Onder 4 Ogen methode voor CLB-medewerkers' >

    Je volgt de cursus zelfstandig en op je eigen tempo. Het systeem vraagt je eerst om een gratis account aan te maken.

    Beeldmateriaal Onder 4 Ogen methode

    Wil je de methode aan een collega tonen, een afbeelding gebruiken als geheugensteun voor jezelf, of de theorie ondersteunen met een afbeelding van Onder 4 Ogen?

    Dan kan je op onze beeldbank afbeeldingen downloaden >