Wat is sexting?

Zelfgeproduceerde seksueel getinte tekst of beelden uitwisselen via telefoon of internet.

Er zijn verschillende vormen van sexting: van pikante tekstberichtjes uitwisselen met je lief tot naaktbeelden doorsturen naar onbekenden.

Jongeren nemen verschillende rollen aan:

  • ze kunnen zelf beelden of boodschappen maken en die versturen
  • ze kunnen ook beelden ontvangen, gevraagd of spontaan

Jongeren gebruiken het woord 'sexting' nauwelijks. Zij hebben het vooral over 'naakfoto's versturen'.

Welke jongeren doen aan sexting? 

Gegevens over sexting variëren enorm naargelang het onderzoek. Dat komt omdat telkens andere leeftijdsgroepen bevraagd worden of omdat de invulling van het begrip ‘sexting’ verschilt.

Toch ontdekken we enige consensus. Zo komt sexting vooral voor bij oudere adolescenten (+14 jaar) en holebi's.1

Oudere adolescenten sexten meer


Oudere adolescenten (14-17 jaar) sexten meer: ze zijn meer geïnteresseerd in seks en ze hebben ook meer vrije toegang tot online communicatie en via smartphone.

Vooral jongeren uit de 3e graad versturen seksueel getinte foto's. Dat blijkt uit het recentste Apestaartjaren-onderzoek.2

Jongeren die sexten komen vooral uit het secundair kunstonderwijs (23%) en beroepsonderwijs (21%).2

Volwassenen sexten trouwens meer dan jongeren, maar toch focust onderzoek en media zich meer op jongeren.1

Hoeveel Vlaamse jongeren doen aan sexting?

Er is recent onderzoek bij Vlaamse jongeren uit het 5e, 6e en 7e middelbaar van 4 scholen in Antwerpen uit alle richtingen. De jongeren waren tussen 15 en 21 jaar.1

Zelf beelden maken en versturen

Gedurende 6 maand voor het onderzoek had

  • 47,1% van de bevraagde jongeren een tekstbericht over seks verstuurd via internet of mobiele telefoon
  • 25% een foto in zwemkledij, bikini of onderbroek verstuurd
  • 4,5% een foto verstuurd waarop hun geslachtsdelen te zien waren
  • 8,2% een webcamgesprek gevoerd in onderbroek
  • 2,5% een webcamgesprek gevoerd waarop hun geslachtsdelen te zien waren.1

Beelden van anderen ontvangen - gevraagd of ongevraagd

Gedurende 6 maanden voor het onderzoek hadden jongens1

  • vaker dan meisjes zelf gevraagd om seksueel getinte foto's/video's door te sturen
  • vaker gevraagd om geslachtsdelen op een webcam te tonen
  • vaker een seksueel getinte foto of video ontvangen

Jongens kregen even vaak als meisjes de vraag om seksueel getinte foto's of video's door te sturen of te tonen tijdens een webcamgesprek.1

Vaker ontvangen dan zelf versturen

Ook het recentste Apestaartjaren-onderzoek peilde naar het sexting-gedrag van jongeren.2Daarvoor ondervroeg men jongeren tussen 12 en 18 jaar in Vlaamse middelbare scholen.

Volgens dit onderzoek had 12% van de jongeren (12-18 jaar) de voorbije 2 maanden een seksueel getinte foto van zichzelf gemaakt en naar iemand gestuurd.

In het vorige onderzoek was dat nog 8,1%. Maar er zijn veel meer jongeren die sexts ontvangen. Sexts worden dus ofwel verder verspreid of ineens naar meerdere ontvangers verstuurd.3

Waarom doen jongeren aan sexting? En met wie?

De motieven om te sexten sluiten aan bij de seksuele ontwikkeling van jongeren.1

Jongeren sturen sexy teksten en beelden:  

  • om interesse te laten blijken, tussen vrienden of naar iemand met wie je wil daten4
  • voorafgaand aan of als aanvulling bij een seksuele ontmoeting4
  • om te flirten voor de relatie start
  • om een periode dat het koppel gescheiden is te overbruggen
  • om een unieke vertrouwensband te creëren tussen partners56
  • om seksueel zelfvertrouwen te verwerven.5

Sexten (om te pesten) komt veel minder voor.1

Waarom doen jongeren aan sexting buiten een relatie?

Sexting buiten een relatie doet zich vooral voor bij zogenaamde 'sensatiezoekers': jongeren die op zoek zijn naar een nieuwe uitdaging en op dat moment minder wakker liggen van de potentiële risico's.1

Foto’s doorsturen buiten een romantische relatie kan ook een vorm zijn van cyberpesten, bijvoorbeeld een foto van je ex-lief als wraak na een relatiebreuk.7

Naar wie versturen jongeren sexting-berichten? 

  • naar hun lief, binnen een romantische relatie;
  • naar iemand op wie ze verliefd zijn;
  • naar een goede vriend;
  • naar een onbekende. In het Apestaartjaren-onderzoek van 2016 is dat 5,2% van de 8,1% jongeren die sexten. Het gaat dus om een minderheid. 

Opvallend: meer risicovolle sexting, een webcamgesprek in ondergoed bijvoorbeeld of geslachtsdelen tonen, doen jongeren vaker met iemand die ze alleen op internet kennen.1

Welke media gebruiken jongeren om te sexten?

Jongeren gebruiken vooral Snapchat om te sexten omdat de foto’s daar – in theorie – na enkele seconden verdwijnen. In theorie, want 13% nam de voorbije 2 maanden een screenshot van een snap.2Andere jongeren gebruiken Facebook Messenger of WhatsApp.

Meisjes zijn bezorgder over de verdere verspreiding van een sext. Ze zijn ook strikter in hun privacy-beheer.2

Is sexting grensoverschrijdend? 

Voor sommige onderzoekers is sexting sowieso grensoverschrijdend. Anderen beschouwen het eerder als een moderne vorm van flirten of intimiteit.1

Met of zonder toestemming?

Bij sexting is het heel belangrijk het verschil te maken tussen sexting met en zonder wederzijdse toestemming.5Iemand onder druk zetten om foto's te maken of beelden ongewenst doorsturen is sowieso in veel landen strafbaar. 

Jongeren onder druk

'Toestemming' is niet altijd zo eenduidig. Meisjes kunnen zich volgens onderzoekers onder druk gezet voelen, bijvoorbeeld om aanvaard te worden in de vriendenkring.8Sommige onderzoeken benadrukken dat jongeren (vooral meisjes) onder druk staan van hun peers om te sexten. En dat jongens boos worden als meisjes weigeren om foto's door te sturen.

Anderen wijzen op het verband met cyberpesten en op het feit dat steeds jongere kinderen (8-10 jaar) ongewenst met seksuele beelden in contact komen.8

Oog voor genderongelijkheid

Er zit een zekere evolutie in die standpunten: een louter negatieve benadering ruimt veld voor een wetenschappelijke benadering die sexting met wederzijdse toestemming als een onderdeel van normaal seksueel gedrag bestudeert.

Vooral vanuit de cultuur- en communicatiewetenschappen en vanuit feministische hoek.9

Zij klagen vooral de dubbele standaard aan die er rond sexting heerst: sexting is stoer voor jongens en schaamtevol voor meisjes. Ze claimen het recht van meisjes en vrouwen om net als mannen hun seksualiteit online te beleven, zonder dat ze daarom bang moeten zijn voor reputatieschade.11; 6

Zij gaan op zoek naar de context waarbinnen sexting voor meisjes een veilige en positieve ervaring kan zijn, vrij van ‘shaming’ en vervolging, met respect voor hun privacy.9

Wat zijn de risico's van sexting?

  • De afbeelding kan gedeeld worden met andere personen. Dat kan ervoor zorgen dat de afbeelding viraal gaat.5Cijfers uit onderzoek: 3% van de jongeren in een vaste relatie en 15% in een losse relatie gaven aan beelden te hebben doorgestuurd. In het recentste Apestaartjaren-onderzoek vertelde een kwart van de bevraagde middelbare scholieren dat hun privacy geschonden werd na het versturen van een sext. 
  • Sexting kan tot reputatieschade leiden, maar dan vooral bij meisjes. Onderzoekers wijzen op de dubbele standaard die daarover heerst. Meisjes worden door andere meisjes veeleer kritisch bekeken, jongens vinden elkaar vooral stoer als ze aan sexting doen.8Vlaamse jongeren zijn geneigd 'sexters' zelf de schuld te geven als hun foto verder verspreid wordt. Terwijl die jongere slachtoffer is, en geen schuldige.3
  • Anderzijds vindt 73,7% van de jongeren uit het Apestaartjaren-onderzoek dat foto's van anderen doorsturen 'gemeen' is.3
  • Volwassenen kunnen repressief optreden tegen jongeren: hen bijvoorbeeld straffen op school.5

Gezicht te zien?

Meestal is het gezicht van jongeren wel te zien, behalve als ze geslachtsdelen tonen.163% van de 'sexters' uit het Apestaartjaren-onderzoek zegt dan weer dat hij of zij zichzelf onherkenbaar maakt.2

Positieve aspecten van sexting?

Sexting kan de relationele tevredenheid bevorderen volgens onderzoek.1Bij volwassenen wordt sexting gezien als een welkome aanvulling op je seksleven. Om je partner warm te maken voor een vrijpartij, bijvoorbeeld.

Wat zegt de wet over jongeren en sexting?

Met dank aan prof. Eva Lievens (UGent) om deze pagina na te lezen en aan te vullen. 
 
Als jongeren seksueel getinte beelden delen, dan kan dat in principe tot vervolging leiden. Jongeren schenden er niet alleen de privacywetgeving mee, maar kunnen ook een 'als misdrijf omschreven feit' (*) begaan.12

Welke wetgeving van toepassing is op communicatie via sociaalnetwerksites is niet altijd even duidelijk. Jongeren, ouders en begeleiders zijn zich vaak te weinig bewust van wat mag en niet mag. 

In de VS en Australië werd in het verleden de wetgeving in verband met kinderpornografie al gebruikt om jongeren te straffen voor sexting, omdat ze foto's hadden genomen van zichzelf of van leeftijdsgenoten. Ze kregen een gevangenisstraf en stonden geregistreerd voor zedenfeiten.12Gelukkig loopt het in Europa niet zo’n vaart. 

Europese wetgeving


In de schoot van de Raad van Europa zijn er 2 verdragen die kinderpornografie willen bestraffen:

  • de 'Budapest Convention on Cybercrime (2001)' 
  • de 'Lanzarote Convention on the Protection of Children against Sexual Exploitation and Sexual Abuse (2007)'

Deze verdragen beschrijven heel gedetailleerd wat (kinder)pornografische beelden inhouden, en die beschrijving kan je theoretisch perfect op sexting toepassen. 

De Lanzarote conventie voorziet echter wel een uitzondering voor beelden die jongeren bezitten en gebruiken 'met hun toestemming en alleen voor hun eigen gebruik'.

Overheden kunnen dus beslissen dat 'primaire sexting' onder -18 jarigen niet onder de kinderpornowet valt, als de jongeren seksueel meerderjarig zijn (16 dus in België).12

De Europese Unie vaardigde in 2011 een richtlijn uit (Richtlijn 2011/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011) ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie. Ook deze richtlijn geeft lidstaten de ruimte om materiaal dat jongeren zelf maken uit te sluiten, als de jongeren seksueel meerderjarig zijn en als de beelden met toestemming en zonder misbruik gemaakt zijn en alleen bedoeld zijn voor privégebruik.12 

Seksuele meerderjarigheid versus sexting-wetgeving

De Europese wetgever heeft dus de intentie om het onderscheid te maken tussen kinderpornografie en seksueel gedrag tussen jongeren, met wederzijdse toestemming.

Wel kunnen er problemen ontstaan als de leeftijd voor seksuele meerderjarigheid (in België 16 jaar) en de leeftijd die wordt gehanteerd in bepalingen die mogelijk op sexting van toepassing zijn (bijvoorbeeld 18 jaar) niet gelijklopen. Dat kan tot situaties leiden waarin jongeren wel seksuele handelingen mogen stellen, maar geen seksuele beelden mogen maken en uitwisselen. Dat kan voor jongeren heel verwarrend zijn. 

Belgische wetgeving  

In België zijn verschillende artikels over het bezitten, verspreiden enz. van seksueel getinte beelden, bijvoorbeeld uit de strafwet, toepasbaar op sociaalnetwerksites (SNS) en sexting.

Begin 2016 werd een specifiek artikel in de strafwet geïntroduceerd dat het zonder toestemming of buiten medeweten tonen, toegankelijk maken of verspreiden van 'de beeld- of geluids- opname van een ontblote persoon of een persoon die een expliciete seksuele daad stelt, (...) ook al heeft die persoon ingestemd met het maken ervan', strafbaar stelt (art. 377/1 Sw).

En ook het auteursrecht en de wet op de privacy kun je schenden door aan (secundaire) sexting te doen.14

Sociaalnetwerksites (SNS)

De gebruiksvoorwaarden van SNS hebben ook bepalingen rond het delen van seksuele content. Maar

  • volgens de algemene voorwaarden van de meest SNS (zoals Facebook) zijn zij aan de Amerikaanse wetgeving onderworpen. Recent verklaren rechtbanken in Europa zich echter wel vaker bevoegd om uitspraken te doen over dergelijke sociaalnetwerksites
  • het is niet zeker of deze gebruiksvoorwaarden wel bindend zijn voor minderjarigen. Artikel 1124 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat minderjarigen onbekwaam zijn om een contract te sluiten. In bepaalde gevallen, wanneer zij geacht worden over onderscheidingsvermogen te beschikken, kan de overeenkomst echter geldig worden bevonden en worden afgedwongen. Het is in elk geval wel raadzaam minderjarigen op die gebruiksvoorwaarden te wijzen.

SNS moeten op hun verantwoordelijkheid gewezen worden en reageren als jongeren misbruik rapporteren. Uit onderzoek blijkt dat dat vaak niet gebeurt.13

(*) De Wet betreffende de jeugdbescherming bepaalt dat minderjarigen niet gelijkgesteld mogen worden met meerderjarigen wat de mate van verantwoordelijkheid en de gevolgen van hun daden betreft (Voorafgaande titel, 4°).

Maar we moeten minderjarigen die een ‘als misdrijf omschreven feit’ hebben gepleegd wél bewust maken van die gevolgen. De wet schrijft dus in plaats van de straffen die bepaald zijn in het Strafwetboek andere maatregelen voor in verband met toezicht, opvoeding, tucht en begeleiding.

Sexting in jouw school of organisatie

Hoe geef je les over sexting en wat doe je als een situatie uit de hand loopt? Bekijk deze tips. 

Lesgeven over sexting

Stappenplan voor professionals als sexting foutloopt