Seksueel grensoverschrijdend gedrag bij jongeren en volwassenen: feiten en cijfers

Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is een verzamelterm voor elke vorm van ongewenst seksueel contact. Het belangrijkste verschil met gewenst seksueel gedrag is het ontbreken van wederzijdse toestemming.

Toestemming betekent dat alle betrokkenen vrijwillig en bewust instemmen, zonder enige vorm van druk, dwang, bedreiging of geweld. Daarnaast moet er sprake zijn van een gelijkwaardige relatie, waarin iedereen zich veilig en vrij voelt om grenzen aan te geven. 

Wat is seksueel geweld? 

Seksueel geweld is elke vorm van seksueel contact waarbij sprake is van dwang, dreiging of geweld. In deze situaties is er geen vrijwillige toestemming mogelijk. 

Seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn geen synoniemen

Voor Sensoa zijn de termen seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag dus geen synoniemen. 

Gebruik het Vlaggensysteem om seksueel gedrag in te schatten en gepast te reageren 

Hoe vaak komt seksueel grensoverschrijdend gedrag voor?

Om een zicht te krijgen op de omvang van seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag in Vlaanderen en België, gebruiken we 3 types bronnen:

• Cijfers uit wetenschappelijk onderzoek
• Cijfers vanuit de hulpverlening
• Cijfers van politie en justitie

Veel slachtoffers of getuigen van seksueel grensoverschrijdend gedrag doen geen beroep op hulpverlening. Nog minder slachtoffers dienen klacht in bij de politie. Slechts een minderheid van de incidenten belandt dus in de statistieken van hulpverlening en politie.

Dat verklaart het grote verschil tussen de cijfers uit onderzoek en de registratiecijfers bij politie of hulpverlening. 

We kijken dus best naar de cijfers uit wetenschappelijk onderzoek om een realistisch beeld te krijgen. Let wel op als je studies vergelijkt: ze gebruiken vaak verschillende definities en vraagstellingen. 

Cijfers grensoverschrijdend gedrag uit onderzoek

UN-MENAMAIS-studie (België)

De UN-MENAMAIS-studie (Understanding the Mechanisms, Nature, Magnitude and Impact of Sexual Violence in Belgium) is de eerste studie over seksueel grensoverschrijdend gedrag in België die representatief is voor alle genders en leeftijden. Deze studie bevroeg meer dan 5.000 personen naar hun ervaringen met seksueel grensoverschrijdend gedrag.24 

64% van de personen tussen 16 en 69 jaar maakte seksueel grensoverschrijdend gedrag mee in hun leven (4/5 van de meisjes en vrouwen, 1/2 van de jongens en mannen).  In de laatste 12 maanden voor hun deelname maakte 44% seksueel grensoverschrijdend gedrag mee. 

De onderzoekers maakten een onderscheid tussen hands-off en hands-on seksueel grensoverschrijdend gedrag:

Hands-off seksueel grensoverschrijdend gedrag is seksueel grensoverschrijdend gedrag zonder aanrakingen.

• 78% van de vrouwen en 41% van de mannen maakte ooit een vorm van hands-off seksueel grensoverschrijdend gedrag mee.
• De afgelopen 12 maanden kreeg de helft van de vrouwen en één derde van de mannen te maken met een vorm van hands-off seksueel grensoverschrijdend gedrag. 

Hands-on seksueel grensoverschrijdend gedrag is seksueel grensoverschrijdend gedrag met aanrakingen.

• 42% van de vrouwen en 19% van de mannen maakte ooit een vorm van hands-on seksueel grensoverschrijdend gedrag mee.
• Bij 16% van de vrouwen en 5% van de mannen ging het zelfs om verkrachting.
• De afgelopen 12 maanden kreeg 10% van de vrouwen en 6% van de mannen te maken met een vorm van hands-on seksueel grensoverschrijdend gedrag. 

Sexpert (Vlaanderen)

De 'Sexpert'-studie bevroeg 1.832 personen tussen 14 en 80 jaar uit het Vlaams gewest over hun seksuele gezondheid.2 Het onderzoek peilde naar volgende ervaringen met seksueel grensoverschrijdend gedrag: 

• Kwetsende seksuele aanrakingen;
• Gedwongen worden naakt te zijn;
• Gedwongen worden om naar seksuele beelden te kijken;
• Gedwongen worden te masturberen;
• Gedwongen orale seks (uit te voeren of te ontvangen);
• Verkrachting of poging tot verkrachting.

16,6% maakte seksueel grensoverschrijdend gedrag mee vóór 18 jaar (1 op 5 van de meisjes en 1 op 10 van de jongens).

8,1% van de bevraagde Vlamingen maakte seksueel grensoverschrijdend gedrag mee na 18 jaar (13,8% van de vrouwen tegenover 2,4% van de mannen).

Europees onderzoek

Europees onderzoek (2024) vroeg vrouwen naar hun ervaringen met gendergerelateerd geweld.6

Cijfers voor België uit dit onderzoek:

• 29,1% van de vrouwen heeft ooit fysiek geweld, bedreigingen en/of seksueel geweld ervaren door een dader, al dan niet een intieme partner. Dit ligt dichtbij het EU-gemiddelde van 30,7%.  
• 31,3% ervaarde ooit psychologisch geweld door een partner.
• 32,9% van de Belgische vrouwen maakte ooit ongewenst seksueel gedrag op het werk mee. Seksuele intimidatie op de werkvloer blijft dus een zorgwekkend probleem. 

Wetenschappelijk onderzoek over sexting

Cijfers over online seksueel grensoverschrijdend gedrag en grensoverschrijdende sexting (zonder toestemming versturen of doorsturen van seksueel getinte foto’s) vind je in de Feiten en cijfers over jongeren en sexting.

Cijfers grensoverschrijdend gedrag uit de hulpverlening

Cijfers uit de hulpverlening op zich tonen niet noodzakelijk aan dat seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel misbruik meer voorkomen. Ze tonen ook aan dat mensen zich meer bewust zijn van het probleem en sneller hulp zoeken. 

Meldingen bij Vertrouwenscentra Kindermishandeling

Het Vlaams Expertisecentrum Kindermishandeling (VECK) werd in 2016 opgericht als partnerorganisatie van de zes Vertrouwenscentra Kindermishandeling (VK) in Vlaanderen en Brussel. Het VECK streeft naar een gepaste aanpak van kindermishandeling in Vlaanderen en Brussel

In 2025 ontvingen de Vertrouwenscentra Kindermishandeling 7.642 meldingen over 11.367 kinderen en jongeren. Dat zijn 454 kinderen meer dan in 2024, een stijging van 4%. 14% van de meldingen gaat over seksueel misbruik.5

Hulplijn 1712 - meldingen over geweld en seksueel misbruik

1712 is de hulplijn bij vragen over elke vorm van geweld of misbruik. Niet alleen lichamelijk geweld: ook psychisch, economisch of seksueel. 

In 2025 beantwoordde 1712 10.670 unieke oproepen over 14.865 (mogelijke) slachtoffers van geweld, misbruik of kindermishandeling. In 11% van de gevallen werd seksueel geweld als de belangrijkste geweldvorm geregistreerd. Meer cijfers kan je raadpleggen in het jaarverslag van 1712.
25

Child Focus

Child focus wil als organisatie vermiste kinderen terugvinden en seksuele uitbuiting van kinderen tegengaan. 

In 2025 opende Child Focus 108 dossiers over grooming. Grooming is het proces waarbij een volwassene doelbewust minderjarigen benadert met een seksueel doel. Dat is een verdubbeling op amper 3 jaar tijd. Vooral hulpvragen rond sextortion, seksuele afpersing, namen enorm toe. Meisjes zijn vaker slachtoffer van afpersing voor nieuwe beelden, jongens van afpersing voor geld.

Ook waren er in 2025, 296 dossiers met betrekking tot grensoverschrijdende sexting. Daar spreken we over als beelden worden verspreid zonder toestemming van de persoon die op het beeld staat, of wanneer beelden worden opgedrongen aan anderen die daar geen toestemming voor geven.

Deepnudes duiken steeds vaker op. Dat zijn realistische beelden van een persoon gemaakt door middel van artificiële intelligentie (AI). Ze zijn voor het slachtoffer even verwoestend als echte beelden.  

In 2025 ontving Child focus 151 nieuwe meldingen van seksuele uitbuiting van minderjarigen in de prostitutie. In bijna de helft van de dossiers was het slachtoffer jonger dan 13 jaar. Het ging hoofdzakelijk over meisjes. Meer cijfers kan je raadplegen in het jaarverslag van Child Focus.10

Hulplijn 'Stop it Now!'

De hulplijn Stop it Now! biedt informatie, advies en ondersteuning aan personen die zich zorgen maken over hun eigen seksuele gevoelens of gedrag tegenover minderjarigen en aan de naasten van die personen. Daarnaast wil Stop it Now! indien nodig de stap naar de gepaste hulp verkleinen. 

Tussen de opstart in 2017 en eind 2025 kende de hulplijn Stop it Now! in totaal 4.388 contactnames, waarvan er 944 plaatsvonden in 2025. Meer cijfers kan je raadplegen in het jaarverslag van Stop it now!.31

Zorgcentra na seksueel geweld

In België zijn er nu 10 Zorgcentra na Seksueel Geweld (ZSG), een samenwerking tussen ziekenhuizen, politie en parket.

In een ZSG kunnen slachtoffers van seksueel geweld gratis en 24/7 beroep doen op:

• Medische zorg
• Forensisch onderzoek
• Klacht neerleggen
• Psychische zorg
• Nazorg

8.230 slachtoffers vonden sinds de opstart van de Zorgcentra in België de weg naar een Zorgcentrum. 72% van de slachtoffers gaat binnen een week na de feiten langs. Per maand melden zich gemiddeld 131 slachtoffers aan in een zorgcentrum. Meer informatie kan je vinden op de website van de zorgcentra.

Aantal meldingen van seksueel misbruik bij politie en justitie in België

De politie registreert meldingen van verschillende vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tegenover minder- en meerderjarigen in de criminaliteitsstatistieken.

Justitie geeft cijfers vrij over het aantal veroordelingen van misdrijven. De meest recente cijfers vind je bij de Dienst voor Strafrechtelijk beleid. 

Deze cijfers gaan telkens over veroordelingen van volwassenen. Minderjarigen kunnen namelijk niet worden veroordeeld tot straffen, zij krijgen maatregelen opgelegd door de jeugdrechter.

Je kan geen verband leggen tussen de cijfers van politie en die van justitie: het kan verschillende jaren duren voor er veroordeling wordt uitgesproken en de manier van registreren verschilt.

Bij deze cijfers moeten we ook rekening houden met het ‘dark number’: het aantal feiten dat niet gemeld of geregistreerd wordt. Bij seksueel grensoverschrijdend gedrag ligt dit vermoedelijk hoog, omdat slachtoffers vaak drempels ervaren om aangifte te doen. Het gaat over gevoelens zoals schaamte, angst, schuldgevoelens of over afhankelijkheid van de pleger. De officiële cijfers geven dus enkel zicht op de geregistreerde meldingen en veroordelingen, niet op de volledige omvang van het probleem.

Welke vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn strafbaar? 

Sinds 1 juni 2022 is het nieuwe seksuele strafrecht van kracht. Een aantal regels in de strafwet bepalen welk seksueel gedrag volgens de samenleving ongewenst is of in strijd met de goede zeden. Lees op Allesoverseks meer over seks en de strafwet. 

Hoeveel verkrachtingen gebeuren er per dag in België?

In België gebeuren er op basis van de aangiftes gemiddeld 13 verkrachtingen per dag. Ongeveer 43% van deze meldingen gaan over de verkrachting van een minderjarige. 

Wie is pleger van seksueel grensoverschrijdend gedrag? 

De meeste plegers zijn bekenden van het slachtoffer, zowel bij minderjarigen als bij volwassenen. Dat weten we op basis van het Sexpert-onderzoek.2

Bij ouderen is de pleger vaker een onbekende. 

Wie is pleger bij minderjarigen?

Volgens het Sexpert-onderzoek was:

• 24,9% een familielid of huisgenoot
• 24% een kennis (24%)
• 12,9% een ex-partner
• 6,8% een vriend of vriendin
• 6,3% een klasgenoot of medestudent
• 5,9% een begeleider zoals een leerkracht, begeleider, hulpverlener, geestelijke 

Bij minderjarigen is in de meerderheid van de gevallen de pleger een leeftijdsgenoot. In slechts 16,6% van de gevallen is de pleger een onbekende. 

Wie is pleger bij volwassenen?

Volgens het Sexpert-onderzoek was:

• 46,7% een (ex-)partner, dus bijna de helft
• 17,9% een kennis
• 10,4% een collega of medestudent
• 7,8% een vriend of vriendin
• 4% een familielid of huisgenoot

Slechts in een minderheid van de gevallen is de pleger een onbekende, bij mannelijke slachtoffers bijna dubbel zo vaak als bij vrouwen.

Wie is pleger bij ouderen?

Ook ouderen (+70 jaar) maken seksueel grensoverschrijdend gedrag mee. In 2019 had 8,4% van de ouderen een ervaring met seksueel grensoverschrijdend gedrag, De cijfers lopen gelijk voor mannen en vrouwen. 

In de MENAMAIS-studie (2021) vinden we deze cijfers24:

• 7% rapporteerde seksueel grensoverschrijdend gedrag zonder aanrakingen;
• 2,5% seksueel grensoverschrijdend gedrag met aanrakingen;
• 0,6% (poging tot) verkrachting.

Bij ouderen is de pleger, in tegenstelling tot bij minderjarigen en andere volwassenen, vaker een onbekende:26

• Onbekende (44,2%)
• Kennis (37,2%) 
• Vriend (27.9%) 
• Autoriteitsfiguur (11,6%) 
• Collega of klasgenoot (9,3%) 
• Familielid (4,7%) 

We vermoeden dat respondenten hier verschillende categorieën konden aanduiden. 

Zijn vrouwen en meisjes ook pleger van seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Vooral mannen gaan over de grens, maar er zijn zeker ook vrouwen en meisjes die grensoverschrijdend gedrag plegen.

Bij de volwassen mannen die slachtoffer werden, bleek de pleger in 33% van de gevallen een vrouw.3 In Belgisch onderzoek geven kinderen aan dat de pleger binnen het gezin vaak de moeder is.4

Wie is kwetsbaar voor seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Er is geen duidelijk profiel van slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het kan iedereen overkomen. Maar van sommige groepen weten we dat ze meer seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaken:

Kinderen en jongeren

Het Sexpert-onderzoek toont aan dat dubbel zoveel kinderen als volwassenen seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaken.2

Gemiddeld waren jongeren 13 jaar oud toen het de eerste keer gebeurde. Bij herhaaldelijk slachtofferschap was de gemiddelde leeftijd bij de eerste keer 11, en bij de laatste keer 14 jaar.

Zowel jongens als meisjes worden soms op een ongewenste en seksuele manier aangeraakt. Dat blijkt uit een vierjaarlijkse bevraging van Europese jongeren (2022), waaraan ook Vlaanderen meewerkt. 14,3% van de jongens en 33,1% van de meisjes gaven in 2022 aan dat ze minstens eenmaal ongewenst werden aangeraakt. Dat is significant hoger dan in 2018. Hoe ouder de jongeren, hoe meer ongewenste aanrakingen ze meemaken.21

Jongeren worden ook soms verplicht iemand seksueel aan te raken. Dat komt volgens dit onderzoek vaker voor dan in 2018. Het komt vaker voor bij meisjes en bij 17-18-jarigen. 21

Waren er effectief meer incidenten? Of rapporteren jongeren meer over seksueel grensoverschrijdend  gedrag omdat ze zich meer bewust zijn van de problematiek? Op basis van dit onderzoek is dit moeilijk te zeggen.

Jongvolwassenen

De jongste categorie van bevraagden (16 tot 24 jaar) uit het UN-MENAMAIS onderzoek gaf het vaakst aan dat ze het voorbije jaar seksueel grensoverschrijdend gedrag hadden meegemaakt. Bij jonge vrouwen gaf 79% van de bevraagden dit aan, ook bij mannen waren de cijfers het hoogste bij de jongeren/jongvolwassenen. 

Plan International peilde bij bijna 700 Belgische jongeren naar de omvang van seksuele intimidatie. 91% van de meisjes en 28% van de jongens tussen 15 en 24 jaar was al eens slachtoffer.

Meisjes en vrouwen

Meisjes en vrouwen worden vaker slachtoffer dan jongens en mannen.2 Dat tonen de meeste onderzoeken aan: UN-MENAIMAIS, Sexpert, Seks onder je 25e. 13

Ter nuancering: er is ook onderzoek dat aantoont dat in sommige contexten jongens net vaker slachtoffer worden.14

Lgbtqia+-personen

Dat personen die zich als lgbtqia+ identificeren kwetsbaar zijn voor seksueel grensoverschrijdend gedrag, blijkt onder meer uit de UN-MENAMAIS-studie. Vier van de vijf personen die zich als lgbtqia+ identificeren, maakte ooit seksueel grensoverschrijdend gedrag mee.

• 79% gaf aan ooit seksueel grensoverschrijdend gedrag zonder aanrakingen ervaren te hebben.
• 42% maakte seksueel grensoverschrijdend gedrag met aanrakingen mee.
• Daarvan maakt één vierde een (poging tot) verkrachting mee. 

Onderzoek uit 2023 bij lgbtqi+-personen bevestigt deze kwetsbaarheid:

• Meer dan 6 op 10 respondenten maakte minstens één vorm van seksueel geweld mee gedurende de voorbije twee jaar.
• 3 op 10 respondenten geven aan slechts één of 2 keer slachtoffer te zijn geweest van seksueel geweld.
• Meer dan een derde (35,8%) rapporteert meerdere ervaringen.

Deze studie bevroeg ook de contexten waarin mensen dit meemaakten. De meeste respondenten gaven aan dat de gebeurtenis met grote impact ’s avonds of ’s nachts heeft plaatsgevonden. Ook geven de meeste respondenten aan dat seksueel geweld in uitgaansgelegenheden (danszaal, fuif, discotheek) of in de horeca plaatsvond. 60

Mensen die als kind al slachtoffer werden

Wie als kind meerdere vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaakt, maakt dubbel zoveel kans om op volwassen leeftijd opnieuw slachtoffer te worden. Lees hier meer over in het Sexpert onderzoek:2

Mensen met een beperking

Hoe kwetsbaar zijn mensen met een beperking voor seksueel grensoverschrijdend gedrag? De cijfers variëren naargelang het geslacht en de beperking.16Maakten ooit in hun leven één of andere vorm van seksueel geweld mee: 

• 35% van de vrouwen en 15% van de mannen met een lichamelijke beperking;
• 61% van de vrouwen en 23% van de mannen met een verstandelijke beperking;
• 21% van de vrouwen en 12% van de mannen met een visuele beperking;
• 43% van de vrouwen en 7% van de mannen met een auditieve beperking.

Vrouwen met een beperking

Vrouwen met een beperking blijken extra kwetsbaar voor seksueel grensoverschrijdend gedrag. Vlaams onderzoek uit 2018 geeft aan waar de pijnpunten liggen20: 

• Lichamelijkheid en seksualiteit dreigt bij vrouwen met een beperking 'onteigend' te worden. Zo hebben de vrouwen bijvoorbeeld geen taal om erover te praten of zijn ze het bijna 'normaal’ gaan vinden dat ze seksueel misbruikt werden. 'Het hoort erbij'.
• Vrouwen met een beperking die participeerden aan dit onderzoek hebben meestal meerdere keren tijdens hun leven te maken gehad met seksueel misbruik. 
• De seksuele misbruikers waarover gerapporteerd wordt zijn meestal mannen (96%), dikwijls zijn het ‘bekenden’ (80%). 
• Veel vrouwen gaan ervan uit dat ze ‘een aandeel’ hebben in het misbruik.
• Ze zijn weinig bereid om seksueel misbruik te melden. Melden ze de feiten wel, dan meestal bij mensen uit hun dichtste kring.
• Deelnemers die de feiten meldden, kregen veel af te rekenen met ‘niet ernstig genomen worden’ of met ‘het toedekken’ van de feiten.
• De gevolgen van het seksueel misbruik zijn voor de vrouwen ernstig en langdurig. Met negatieve gevolgen op emotioneel, lichamelijk, psychisch en relationeel vlak, vaak in combinatie met elkaar. 

Vluchtelingen en asielzoekers

Vluchtelingen worden tijdens hun migratieproces of verblijf in België vaak geconfronteerd met seksueel grensoverschrijdend gedrag, als slachtoffer of als getuige. Ze weten niet altijd weten hoe ze dit kunnen melden bij hulpverleners, en soms realiseren ze zich pas later dat ze slachtoffer zijn.  

Meer dan 84% van de verzoekers om internationale bescherming die in België verblijven, maakte seksueel grensoverschrijdend gedrag mee, blijkt uit de UN-MENAMAIS-studie. Bij 61% gebeurde dat het afgelopen jaar, toen ze dus al in Europa of België waren.

Het valt op dat de cijfers bij mannen veel hoger liggen dan in de algemene bevolking. Ook de cijfers over verkrachting zijn opvallend hoog. 40% van de vrouwelijke en 19% van de mannelijke asielzoekers zeggen daarvan al het slachtoffer te zijn geweest – tegenover respectievelijk 16 en 5% in de hele bevolking.  

Waar komt seksueel grensoverschrijdend gedrag voor? 

Er is veel onderzoek naar de settings waarin minderjarigen geconfronteerd worden met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Voor volwassenen is er recent onderzoek over de zorgsector, de cultuursector en het uitgaansleven. 

Bij jongeren: thuis, op school en in de vrije tijd

Het onderzoek 'Geweld, gemeten en geteld' van UC Leuven Limburg peilde naar de omgeving waarin kinderen en jongeren met seksueel grensoverschrijdend gedrag te maken krijgen.14

In de thuissituatie werd 4,9% van de respondenten met seksueel grensoverschrijdend gedrag geconfronteerd. 5,2% van de meisjes en 4,3% van de jongens kreeg met minstens één vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag te maken.

Het gaat vooral om ongewenst kijken naar borsten of geslachtsdelen en ongewenste seksuele aanrakingen. Jongeren geven aan dat het vooral hun moeder of een broer is die over de grens gaat.

Op school kreeg 16,2% van leerlingen (18,4% van de meisjes en 13,9% van de jongens) af te rekenen met minstens één van de seksueel grensoverschrijdende handelingen, meestal gaat het om ongewenst kussen en ongewenste seksuele aanrakingen. In de meeste gevallen ging het over andere jongeren die over de grens gingen.

7,8% van de kinderen en jongeren in de jeugdbeweging (5,8% van de meisjes en 9,4% van de jongens) en 6,8% van de kinderen en jongeren in de sportclub (4,3% van de meisjes en 8,8% van de jongens), heeft het afgelopen jaar minstens één vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag ervaren.

In de jeugdbeweging en sportclub maken jongens volgens dit onderzoek dus meer grensoverschrijdend gedrag mee dan meisjes. Net als in de schoolcontext gaat het vooral om ongewenst kussen en ongewenste seksuele aanrakingen en zijn het vooral andere jongeren die over de grens gaan.

Dat meestal de leeftijdsgenoten verantwoordelijk zijn voor seksueel grensoverschrijdend gedrag bleek ook uit eerder onderzoek.17

Bij volwassenen: op het werk en in de vrije tijd

2,5 procent (3,9% van de vrouwen en 0,6% van de mannen) of 58.000 van de werknemers in Vlaanderen kreeg in het jaar voorafgaand aan de studie te maken met seksueel ongewenst gedrag op het werk.27

Zorgmedewerkers werden veel meer dan andere beroepsgroepen slachtoffer van seksueel grensoverschrijdend gedrag op het werk (8,7%). Verder is er weinig lokaal onderzoek over de settings waarin volwassenen seksueel grensoverschrijdend gedrag meemaken.27

Seksuele intimidatie op het werk

Recent onderzoek van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen vond dat 6% van de vrouwen en 2% van de mannen ooit op een intieme manier werd aangeraakt door een leidinggevende of klant.22

Verder werd van 2% van de vrouwen en 2% van de mannen ooit verwacht dat ze flirterig omgingen met klanten. Van 1% van de vrouwen en 1% van de mannen werd ooit verwacht seksuele betrekkingen te hebben met een leidinggevende of klant.  

Vrouwen rapporteren dus tweemaal vaker ongewenste intimiteiten dan mannen. Vaak gaat het over leidinggevenden die zich grensoverschrijdend gedragen, maar het kan ook over klanten of externen gaan.

Seksuele intimidatie in het uitgaansleven

In het uitgaansleven is er een hoge kans op seksuele intimidatie, voor vrouwen én mannen. Dat blijkt uit een onderzoek van het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD).71

Uit de resultaten blijkt dat ongewenst seksueel gedrag tijdens het uitgaan opvallend vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen. Vooral aanstaren (51,8%), seksuele opmerkingen (49,2%) en aanrakingen boven de kleren (54,3%) worden door vrouwen het vaakst gerapporteerd.

Bij mannen liggen deze percentages aanzienlijk lager. Wat betreft mogelijke hulp, geven zowel vrouwen als mannen aan dat steun van vrienden (78,0%) en omstanders (74,9%) het meest zou kunnen helpen. Ook het idee dat personeel van clubs of festivals actief mee oplet, wordt breed gedragen, vooral door vrouwen (71,7%). 

Seksuele intimidatie in de sport

Bijna de helft van de sporters (18 tot 30 jaar oud) in Vlaanderen ervaart minstens één vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag in de sport. Seksueel grensoverschrijdend gedrag, zoals seksuele opmerkingen, blikken of gedwongen uitkleden, wordt door 36,1% van de Belgische sporters gerapporteerd.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag, waaronder ongewenste aanrakingen, aanranding en verkrachting, komt bij 22,8% van de sporters voor. Eén op vijf Vlaamse sporters maakt een vorm van seksueel grensoverschrijdend gedrag mee voor de leeftijd van 18 jaar.
40

De rol van omstanders bij seksueel grensoverschrijdend gedrag

Bij seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn in enkele situaties niet enkel de pleger(s) en slachtoffer(s) aanwezig, maar ook omstanders. 

Wat is een omstander?

• Een omstander bij seksueel grensoverschrijdend gedrag is een persoon die aanwezig is bij de gebeurtenis, maar niet betrokken is. Het gaat dus om een getuige.28
• In brede zin is een omstander ook een persoon die weet heeft van seksueel grensoverschrijdend gedrag dat in het verleden gebeurde of nog steeds (chronisch) voorkomt.

Meerderheid grijpt niet in, maar vindt reageren wel belangrijk

Het merendeel van de omstanders grijpt niet in, blijkt uit onderzoek.29 Waarom niet? Enkele redenen:

• Mensen herkennen het gedrag niet als grensoverschrijdend.
• Ze hebben schrik om zelf slachtoffer te worden.
• Ze denken 'is het wel aan mij om te reageren?'
• Ze willen wel reageren, maar weten niet hoe (intern onderzoek).

Voor de campagne 'WijGrijpenIn' (2021) vroeg Sensoa 517 jongeren naar hun kennis en attitudes. Van de jongeren tussen 16 en 26 jaar vond 90% het belangrijk om in te grijpen bij een incident, maar wist 40% niet hoe.30

Wat zijn de gevolgen van seksueel grensoverschrijdend gedrag?

De gevolgen van seksueel grensoverschrijdend gedrag verschillen sterk tussen personen. Voor sommigen had het een kleine impact, voor anderen had de ervaring ernstige gevolgen.

Aan de hand van interviews vonden onderzoekers van de UN-MENAMAIS-studie verschillende gevolgen, onder meer

• Fysiek, zoals bloedingen, en fysieke reacties op interne en externe triggers. De meesten hadden echter geen onmiddellijke fysieke gevolgen, wat het voor hen nog moeilijker maakte om te bewijzen dat ze grensoverschrijdend gedrag meegemaakt hadden.
• Psychisch, zoals angst, symptomen van post-traumatische stress-stoornis (PTSS), depressieve symptomen en zelfschadend gedrag.
• Seksueel, reproductief: hyperseksueel gedrag, vaginisme, zwangerschap.
• Sociaal, relationeel: relationele problemen, moeite om anderen (partners, vrienden, verzorgers) te vertrouwen.
• Financieel: hoge medische kosten (dokter en psycholoog), jobverlies en niet goed kunnen studeren.

De gevolgen zijn vaak pas jaren na de feiten zichtbaar.

In de Sexpert-studie (2013) gaf ongeveer de helft van de volwassenen die ooit slachtoffer werden van seksueel grensoverschrijdend gedrag aan dat ze klachten of problemen hebben als gevolg van de ervaring met seksueel geweld.2

Meer informatie over seksueel grensoverschrijdend gedrag

Lees meer over seksualiteit en grenzen

Geef les over grenzen en weerbaarheid

Lees meer over Sensoa Vlaggensysteem