Behalve hiv komen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) vrij veel voor bij jongeren. Praten over soa's en hiv blijft dus belangrijk. Werk aan kennis over soa's, maar ook aan attitudes en vaardigheden. Veilig vrijen en correct condoomgebruik mogen zeker niet ontbreken.

Vragen van jongeren over soa's en hiv  

  • Wat is ziek zijn?
  • Kan je ziek worden door knuffelen of kussen?
  • Wat is aids? Wat is een virus? 
  • Kun je zien of iemand seropositief is? 
  • Vanaf hoeveel weken kan je een soa-test doen na seks zonder condoom?  
  • Welke soa's komen het meest voor? 
  • Hoe voorkom ik dat een condoom scheurt of afglijdt? 
  • Weten mijn ouders het als ik een soa-test of hiv-test laat doen?  

Bekijk de vragen over soa's en hiv op Allesoverseks.be

Een tip voor leraren: zorg dat je goed geïnformeerd bent!
Patrick Reyntiens, Sensoa

Meer informatie over soa's en hiv

  • De meest voorkomende soa's bij jongeren vanaf 15 jaar zijn chlamydia en genitale wratten. 
  • Homojongens zijn een zeer kwetsbare groep voor hiv en andere soa's. 

Check de feiten en cijfers over hiv in België

Check de feiten en cijfers over soa's in België

Bekijk de info over soa's op Allesoverseks.be

Hiv en soa's in de seksuele ontwikkeling 

  • Jongere kinderen hebben al interesse voor lichaamshygiëne en ziek of gezond zijn. 
  • Lesgeven over soa's en hiv kan aan bod komen bij kinderen van de derde graad van het lager onderwijs. 
  • Jongeren beginnen stap voor stap aan seks. Vanaf gemiddeld 15 jaar gaan tieners hun eerste 'vaste' relaties aan en doen ze hun eerste intieme seksuele ervaringen op. 
  • Ongeveer de helft van de 17-18-jarigen had al een eerste ervaring met geslachtsgemeenschap. 

Leerdoelen voor voorlichting over soa's en hiv

Jongeren hebben niet alleen kennis nodig over soa's en hiv, maar ook vaardigheden en attitudes zijn belangrijk om soa's te voorkomen. 

Kinderen van 6 tot 9 jaar

  • weten dat bepaalde ziektes gerelateerd zijn aan seksualiteit (kennis). Gebruik daarvoor werkvormen die de begrippen ziekte en gezondheid duidelijk maken
  • willen zorg dragen voor hun eigen gezondheid en die van anderen (attitude)

Kinderen van 9 tot 12 jaar

  • weten dat er gezonde en ongezonde levensgewoonten zijn
  • weten dat je de kans op ziekten en ongevallen kan verminderen door voorzorgen te nemen
  • kunnen de hulp inroepen van een volwassene in een noodsituatie
  • hebben basiskennis over de symptomen, risico's en gevolgen van onveilige seks 

Jongeren

  • weten wat hiv is en welke andere soa's er zijn
  • weten hoe soa's worden overgedragen, wat de gevolgen kunnen zijn en hoe je je ertegen kan beschermen
  • nemen een positieve houding aan tegenover veilig vrijen
  • brengen veilig vrijen ter sprake en onderhandelen over condoomgebruik
  • kunnen een condoom aanschaffen, en consequent en correct gebruiken
  • herkennen discriminatie en nemen een niet-discriminerende houding aan tegenover mensen met hiv 
  • kunnen informatie, hulp en steun vinden als ze vragen of problemen hebben

Lestips voor een les over soa's en hiv

Werk niet alleen aan kennis over soa's, maar ook aan attitudes en vaardigheden rond condoomgebruik.

Start met de basiskennis

  • Speel een spel of doe een quiz om het kennisaspect te behandelen. 
  • Laat leerlingen opzoeken op internet om verkeerde informatie recht te zetten. 

Bespreek de misverstanden

Er bestaan nog altijd misverstanden over de wijze waarop hiv en andere soa's worden overgedragen. Zo denken sommige mensen dat je hiv kan krijgen door met iemand een glas te delen. 

De meeste besmettingen gebeuren binnen een vaste relatie. Vaak omdat de partners beslist hebben om geen condoom meer te gebruiken, zonder zich vooraf te laten testen.

Sommige soa's geven niet bij iedereen symptomen, maar zijn wel besmettelijk. 

Maak jongeren bewust van de risico's

Heterojongeren voelen zich niet 'at risk' voor soa's. Ze maken zich vooral zorgen over een ongeplande zwangerschap en wisselen het condoom veelal snel in voor de pil. Terwijl ze anticonceptie en condoom (tegen soa's) beter samen gebruiken. 

Homojongens zijn zich over het algemeen beter bewust van de risico's van onveilige seks, maar beseffen nog onvoldoende hoe groot het risico op besmetting met hiv of een andere soa wel is. 

Praat over condoomgebruik

Laat de leerlingen oefenen met een condoom over een demonstratiepenis.  

Vraag de leerlingen welke gevoelens ze hebben bij het condoom. Associëren ze condoomgebruik met losse relaties en een teken van wantrouwen? Vinden ze het een obstakel voor aangenaam seksueel contact? 

Hoe willen zij aan hun partner voorstellen om een condoom te gebruiken? Laat de leerlingen oefenen om hierover te onderhandelen.

Werk aan solidariteit met mensen met hiv

Over seropositieve mensen bestaan angstgevoelens, discriminerende opvattingen en vooroordelen.

Een kind of jongere kan zelf seropositief zijn

Soa's en hiv zijn voor veel jongeren een ver-van-mijn-bedshow. Vaak brengen ze die in verband met homoseksualiteit of marginaliteit. 

Hiv komt bij jongeren steeds minder voor, maar het blijft mogelijk dat een jongere in je klas seropositief is of iemand kent met hiv. 

Heb je daar als professional vragen over? Check de richtlijnen Positief op school voor een goed hiv-beleid. 

Lesmaterialen over soa's en hiv

Demonstratiepenis

Les- en vormingsmateriaal | Van 12 tot 25 jaar
AankopenDownloadenOntlenen

Demonstratiepenis om het juiste gebruik van een condoom te demonstreren.

Aidsbekerspel

geen auteur
Spelmateriaal | Van 14 tot 25 jaar
AankopenDownloadenOntlenen

Inlevingsspel voor jongeren over (on)veilig vrijen.

SOS SOA -lespakket

Bart Degryse & Leen De Schutter
Les- en vormingsmateriaal | Van 12 tot 25 jaar
AankopenDownloadenOntlenen

Informeer jongeren in je klas of groep over soa's, veilig vrijen, condoomgebruik en leven met hiv.

Tussen de lakens - lespakket

Lies Verhetsel, Antonella Ciccarone
Les- en vormingsmateriaal | Van 10 tot 17 jaar
AankopenDownloadenOntlenen

Dit lespakket voor seksuele voorlichting bevat een module over anticonceptie

Opleiding voor professionals over soa's en hiv

Spijker je kennis bij over seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) en hiv. Welke info heb je nodig om met de juiste kennis voor een klas of groep te staan?

Onrust in je organisatie omwille van hiv? Deze opleiding leert je team respectvol, correct en professioneel handelen.

Hoe praat Patrick over hiv in de klas? Praktijkverhaal

Patrick Reyntiens van Sensoa brengt regelmatig een getuigenis op school over leven met hiv