Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Hiv en mensenrechten centraal tijdens conferentie

29/05/2013 - 14:23

Op 27 en 28 mei organiseerden de Europese Commissie en UNAIDS een conferentie over hiv en mensenrechten in Europa. Hoewel er een consensus bestaat dat de versterking van mensenrechten cruciaal is bij de aanpak van hiv, valt in Europa nog heel wat vooruitgang te boeken. Een terugblik

Hoge cijfers

Het einde van AIDS in Europa is nog lang niet in zicht. Het aantal hiv-infecties blijft sterk stijgen onder bepaalde doelgroepen. Vooral in Oost-Europa en Centraal-Azië nemen de infecties een hoge vlucht. Ook blijft het aantal aidsgerelateerde sterfgevallen opvallend hoog. In 2011 stierven er 92.000 mensen aan aids. Hoewel toegang tot hiv-medicatie relatief hoog ligt in West- en Centraal-Europa is de toegang tot een hiv-behandeling in landen zoals Oekraïne, Moldavië en Rusland bedroevend laag. In Afrika ten zuiden van de Sahara is er een hogere coverage dan in vermelde landen.

Uit verschillende presentaties bleek dat de toegang tot hiv-diensten voor sleutelgroepen zoals mannen die seks hebben met mannen (MSM), sekswerkers en intraveneuze druggebruikers te wensen over laat. De cijfers liegen er dan ook niet om: de hiv-prevalentie bij Oekraïense sekswerkers die drugs gebruiken bedraagt 43% en in Spanje en Portugal, landen waar de crisis volop woedt, is de prevalentie onder MSM resp. 17% en 11%.

Deze situatie is het gevolg van een gebrekkige toegang tot gezondheidsdiensten, de lage maatschappelijke status van bepaalde groepen en de gebrekkige mensenrechtensituatie. Doordat in verschillende Europese landen er een eenzijdige focus ligt op criminalisering van drugbezit of –gebruik, een homofoob klimaat heerst en de toegang tot gezondheidsdiensten voor nieuwkomers en sleutelgroepen ontoereikend is, is hiv er uitgegroeid tot een ware gezondheidscrisis.

Gedwongen sterilisatie

Verschillende sprekers haalden voorbeelden aan waaruit bleek dat mensen met hiv nog steeds moeten afrekenen met stigma, discriminatie en mensenrechtenschendingen. Zo kwamen seropositieve vrouwen uit Estland getuigen over gedwongen abortussen en sterilisatie. Verder werd de criminalisering van hiv-transmissie op de korrel genomen. Verschillende sprekers onderstreepten dat criminalisering van hiv de preventie ondermijnt en bijdraagt tot het stigma dat rond hiv hangt.

Gelukkig viel er ook goed nieuws te rapen: de minister van gezondheid van Moldavië verwees naar de recente inspanningen van zijn land, onder andere de afschaffing van reis-en verblijfbeperkingen voor mensen met hiv. Ook engageerde de Europese Commissie zich om hiv blijvend op de agenda te houden en aan een nieuw actieplan rond hiv te werken.

Minister Onkelinx veroordeelt criminalisering

Eén van de gastsprekers op de conferentie was minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, Laurette Onkelinx. Tijdens haar interventie nam de minister de verdediging op van de rechten en noden van mensen met hiv. De minister verwees naar het belang van het aanpakken van stigma en discriminatie als één van de voornaamste prioriteiten? voor doeltreffende hiv – preventie, behandeling en zorg. Om die reden veroordeelde ze de criminalisering van hiv in de meeste strenge bewoording.

Ook verwees ze naar de federale anti-discriminatiewetgeving, de progressieve wetgeving voor seksuele minderheden en het recent gelanceerde actieplan tegen homofobie. Ze koppelde de aanpak van hiv aan sociale rechtvaardigheid, toegankelijke gezondheidszorg en het belang van (internationale) solidariteit. Als voorbeeld verwees ze naar het recht op behandeling voor seropositieve mensen zonder papieren die het risico lopen het land te moeten verlaten.

Tot slot verwees ze naar het Nationale Aids Plan dat ze in het najaar wenst voor te stellen. In dit plan zou ruim aandacht gaan naar mensenrechten, de strijd tegen stigma en discriminatie en de maatschappelijke integratie van mensen met hiv.