Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

OPINIE: Seksuele rechten voor iedereen?

Werelddag van de Seksuele Gezondheid

04/09/2013 - 09:53

Is seksuele dienstverlening voor mensen met een beperking, een dienstverlening als een ander die georganiseerd mag worden en waarvoor betaald kan worden? Het is een vraag die vandaag zeer relevant is. Vandaag, 4 september,  is het immers de Werelddag van de Seksuele Gezondheid en dit jaar staan seksuele rechten centraal. Zoals het recht van iedereen om te streven naar een bevredigend seksueel leven of het recht om autonoom de keuze te maken om al dan niet seksueel actief te zijn. Eigenlijk zijn seksuele rechten specifieke vormen van mensenrechten.  Maar deze rechten omzetten in de praktijk is niet voor iedereen even vanzelfsprekend. 

Iedereen zal de stelling beamen, dat mensen met een beperking méér zijn dan hun beperking.  Het zijn in de eerste plaats mensen, met dezelfde rechten als iedereen.  En toch worden de seksuele noden van mensen met een beperking nog te vaak genegeerd, soms door henzelf, vaker door hun omgeving. Een generatie geleden werden vele, al dan niet lichamelijke, vormen van affectie onder de ‘gasten’ in een instelling bijvoorbeeld als ongewenst beschouwd, beteugeld of in het beste geval, genegeerd. We hebben ongetwijfeld al enige weg afgelegd. Maar onbewust doen we nog vaak aan ‘wensdenken’: we hopen dat de beperking ook een rem zal zetten op de seksuele verlangens. Want is dat niet zo, dan wordt het een grote uitdaging om ‘er iets mee te doen’ – zowel voor de persoon zelf als voor zijn of haar omgeving...

Voor alle duidelijkheid: er bestaat geen universeel recht op alle vormen van seks. Voor de meeste seksuele toepassingen moet je immers met twee zijn. Dat vraagt wederzijdse instemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid en het respecteren van elkaars grenzen. Die eerste vereiste, met twee zijn, is soms al een uitdaging. Soms moet je je als persoon met een beperking een beroep moet doen op een betaalde ‘dienstverlener’. En daar wringen meerdere schoentjes. We sommen er een aantal op.

Binnen veel instellingen wordt sterk geaarzeld om actie te ondernemen.  Dit wordt in de hand gewerkt door een onduidelijk juridisch kader. Enerzijds wordt sekswerk gedoogd, maar veel wat daar indirect mee te maken heeft, bevindt zich op zijn minst in een grijze zone. Er is ook een schaarste aan dienstverleners die dit werk willen doen. Zij die zich daartoe engageren, hebben op hun beurt nood aan vorming en informatie. Stel dat we deze drempels overwinnen, hoe gaan we dan binnen een voorziening om met de privacy en hoe zorgen we ervoor dat seksueel misbruik vermeden wordt? Sommige mensen met een beperking hebben meer nood aan verwenzorg (knuffelen, aanraken, intimiteit) dan aan ‘echte’ sekszorg. Wat doen we dan?

Het moge duidelijk zijn dat er geen eenvoudige oplossingen zijn voor deze uitdagingen.  Maar ook hier begint alles met het probleem bespreekbaar maken. We leven in een maatschappij waarin taboes sneuvelen aan een hoog tempo. Holebisekualiteit heeft een nooit gezien niveau van maatschappelijke aanvaarding bereikt. Er wordt eindelijk openlijk gesproken over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Onze samenleving is ondertussen volwassen genoeg om het gesprek over seksuele behoeften van mensen met een beperking aan te gaan. Laat ons er bijvoorbeeld voor zorgen dat seksuele dienstverlening aan mensen met een beperking niet langer een blinde vlek is in de opleidingen geneeskunde, pedagogiek of verpleegkunde.  Laat ons organisaties als Aditi steunen die op dit terrein pionierswerk verrichten.  Laten we onze beleidsmakers oproepen om over sectoren en bevoegdheidsverdelingen heen een aantal belemmeringen weg te werken. Dan zal onze erkenning van de seksuele rechten van mensen met een beperking meer zijn dan een slogan. En dan wordt de ‘Werelddag van de Seksuele Gezondheid’ ooit misschien echt een dag van iedereen.

Meer info op de website van Aditi.